گذشت پاك ومنزه مىباشد . ( در آفرينش به دستيار ومعين نيازمند نيست ، چه أو از همه جهت يگانه است ، يكتا وبي همتا است ) مقصود از « قريحة الغريزة » نيروى انديشه براي عقل مىباشد .
( 16231 - 16222 )
قوله عليه السلام : فأتمّ [ فتمّ خ ] خلقه وأذعن لطاعته وأجاب إلى دعوته .
خداوند به تمام مخلوقات وآفريدههايش به لحاظ جود وبخشندگى ، آنچه نيازشان بوده افاده فرموده است ، پس اگر از كسى يا شيئى كمالى فوت گردد ، از جهت نداشتن استعداد وعدم پذيرش است ، ( بدين معنا كه فيض دهنده بخلى ندارد ، نقص در فيض گيرنده است ) آفريدهها ومخلوقات در نيازمندى محض ، وجنبهء امكاني كه دارند ، بخوارى وندارى خود ، مقر ومعترفند ، در دگرگونى ، مغلوب قدرت اويند ودعوت أو را أجابت مىكنند ، يعنى هنگامى كه كلمهء « كن » وجودي القا شود فورا أجابت كرده ، وجود مىيابند ( به محض اين كه خداوند بگويد باشيد بلا درنگ وجود پيدا مىكنند ) .
( 16240 - 16232 )
قوله عليه السلام : ولم يعترض دونه ريث المبطئ ولا أناة المتلكّىء :
اين جملهء امام ( ع ) براي منزّه دانستن فعل وامر خداوند از تخلّف آورده شده است ، بدين معنى كه اشيا در أطاعت فرمان ودستور خداوند ، سستى ، كندى ودرنگى ندارند .
امر خداوند را بدون توقّف ودرنگ أطاعت مىكنند . تمام أشياء مغلوب ارادهء حق تعالى هستند ودر أجابت فرمان أو نهايت سرعت را به كار مىگيرند .
إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
« 1 » .
در امر خداوند متعال يعنى كلمهء « كُن » افاضهء هر آن چيزى است كه در مأمور لازم بوده ، وآمادگى كامل در أجابت وجود دارد ، زيرا با فرمان « باش » شيئى
هامش
( 1 ) سوره يس ( 36 ) آية ( 82 ) : امر خداوند متعال چنين است كه هر گاه اراده بر ايجاد شيئى كند وبه أو بگويد : باش ، مىباشد .