شرط مىكند كه اگر با أوامر ونواهى شرع مخالفت كند آن را از خواستههايش منع خواهد كرد .
اين توصيهء نفساني گاهى بعد از انجام عمل وگاهى براي برحذر داشتن نفس قبل از انجام عمل آورده مىشود چنان كه خداوند متعال مىفرمايد :
وَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ
« 10 » .
4 - مرتبهء چهارم از مقامات نفساني « مجاهده ومعاقبه » است كه پس از مرحلهء « محاسبه » تحقّق مىپذيرد . انسان عاقل هرگاه ببيند كه نفسش اشتياق به معصيت دارد . شايسته است كه از طريق شكيبايى وخوددارى از انجام گناه نفس خود را كيفر دهد . وبر نفس خود در موارد گناه وحتى أمور مباحى كه منجر به معصيت مىشود سخت بگيرد . واگر ببيند كه نفس در انجام كارهاى با فضيلت وخواندن أوراد وأذكار از خود سستى وكسالت نشان مىدهد ، سزاوار است كه با تحميل دعا ونيايش نفس را به اجبار به برخى از طاعات از دست رفته وا بدارد . ( در اين باره ) روايت شده است كه فرزند عمر نماز مغربش را تا بر آمدن دو ستاره به تأخير انداخت و ( به علّت اين كوتاهى وسهلانگارى ) دو بنده در راه خدا آزاد كرد .
5 - مرتبه پنجم . سركوفت دادن وسرزنش كردن نفس مىباشد .
به يقين مىدانى ، داراى نفسي هستى كه امر كننده به بدى وميل دارنده به شرّ است ودستور خداوند اين است كه أو را در اختيار بگيرى وتسليم خود كنى ، واز پيروى شهوات ولذّاتى كه به آنها عادت كرده است بازش دارى وبا زنجير قهر ، نفس را به پرستش پروردگار وخالقش بكشانى واگر در اين باره سهل انگارى كنى ، فرارى شده وسرپيچى مىكند وپس از آن بر أو مسلّط
هامش
( 10 ) سوره بقره ( 2 ) آية ( 236 ) : آگاه باشيد كه خداوند آنچه را در نفسهاى شماست مىداند از خداوند بترسيد وبر حذر باشيد .