امام ( ع ) كلمهء « مضمار » را كه بمعنى ميدان مسابقه است استعاره بكار گرفته وسپس اين استعاره را با اضافه كردن كلمه « جياد » كه بمعنى أسب مىباشد استعارهء ترشيحيّه كرده است ؛ زيرا بهترين ميدان مسابقه آن است كه اسبها براي برگزارى مسابقه آورده شوند . وبعلاوة معناى استعارهاى كلام حضرت گوياى اين حقيقت است كه بايد مسابقه انسانها در دنيا ، مسابقه در جهت نيكيها واعمال شايسته باشد . وجه شباهت واستعاره بودن اين سخن را قبلا توضيح دادهايم .
معنى « تضمير » در كلام امام ( ع ) كه ألا وإنّ اليوم المضمار وغدا السّباق ؛ همين واقعيت است تا تشويق بر انجام اعمال نيك باشد . يعنى امروز روز آمادگى وانجام اعمال نيك است وفرداى قيامت روز جلو افتادن در مقامات الهى كه براي بندگان شايسته فرآهم شده است .
( 12919 - 12913 )
فراز ديگر سخن امام ( ع ) : خلّو لرويّة الارتياد ؛
نيز معناى استعارهاى دارد وبدين شرح است كه انسانها آزاد گذاشته شدهاند تا در آنچه كه موجب خلوص در أطاعت خدا مىشود ، فكر كنند ودر به دست آوردن جرقّهاى از أنوار الهى كه سبب روشنى جانشان در طول زندگانى مىشود بينديشند ودر اين مدّت طولانى عمر براي رفع اضطراب ونگرانى ، كمالات لازم را به دست آورند . البتّه آن كه از بندگان حق تعالى داراى اين حالات معنوي شود واز جانب خداوند اين همه نعمت بدو افاضه شود ، شايسته نيست كه معصيت پروردگار جهانيان كرده ، ونعمتهاى أو را كفران نمايد ؛ هر چند انسان بسيار ناسپاس است .
بخش ششم خطبه
پيرامون فضيلت موعظه آن بزرگوار وتذكر بر ستوده بودن موعظه وبليغ ورسا بودنش در اداى مقصود واظهار تأسف كه چرا دلها آن را نمىپذيرند ، بحث كرده ودر پايان مردم را به پرهيزكارى تشويق مىكند .