[ لغات ]
( قسر ) : قهر وجبر .
( اجداث ) : قبور مفرد آن جدث مىباشد .
( رفات ) : استخوانهاى پوسيده وأمثال آن .
( مدينون ) : جزا داده شده ، دريافت كننده پاداش .
( مستعتب ) : طلب رضايت كننده ، رضايت خواه .
( سدف ) : جمع سدفه : تاريكى شب .
( ريب ) : شبه وشك .
( ارتياد ) : طلب ، مطالبه كردن .
[ ترجمه ]
در اين بخش امام ( ع ) مردم را به خصلتهاى متكبرانه واعراض از فرمان خدا كه در وجودشان ريشه دوانده وبر خلاف غرض خلقت وآفرينششان عمل مىكنند ، متوجه كرده ومىفرمايد :
« حال بندگانى كه از روى قدرت آفريده شده وبا قهر وجبر تربيت يافته وسپس به چنگال مرگ گرفتار آمده ودر قبرها نهفته شده واستخوانشان پوسيده است چنين خواهد بود كه به تنهايى از گورها برانگيخته مىشوند وبر طبق اعمال نيك يا بدشان جزا مىبينند وبا دقت به حسابشان رسيدگى مىشود ، اينان چند روزى در دنيا مهلت داده شدند تا از وادى جهل وگمراهى در آمده ، قدم در راه سعادت وهدايت بگذارند وأيام عمر را بدانها فرصت دادند تا خداوند را خشنود كرده واز تاريكى شبهه در آيند ومركب نفس خود را براي مسابقهء روز رستاخيز تربيت كنند ودر طلب خير ونيكى برآيند وراه خدا را با تأنّى وتأمّل بپويند .
چه خوب بود كه در مدت عمر بوسيلة اعمال شايسته ونيك براي تاريكيهاى حشر خود كسب نور وروشنايى مىكردند ! تا با جلوههاى نوراني خود در قيامت خود در قيامت گام مىنهادند . »
[ شرح ]
( 12912 - 12871 ) امام ( ع ) در اين بخش از خطبه ، براي انسانها سيزده صفت به شرح ذيل بيان مىكند :