خواستههاى دنيايى خود را رها كرده به عوض آنها آخرت را بگيرد . با هواي نفسش مخالفت كرده ، آرزوهايش را تكذيب كند . صبر وشكيبايى را مركب نجات خود قرار دهد ، زاد وتوشهء مرگش را تقوى بداند . در راه روشن شريعت گام بردارد وملازم وهمراه طريق درخشان هدايت باشد ، اين مهلت ومدّت چند روزه عمر را غنيمت دانسته وبر اجل پيشدستى كرده ، براي آخرت توشه نيك برگيرد . »
[ شرح ]
( 11969 - 11954 ) اين فصل از گفته امام ( ع ) در باره درخواست نزول رحمت حق بر بندهاى است كه داراى صفات برجستهء اخلاقى باشد . در اين خطبه امام ( ع ) بيست صفت نيك را بيان مىكند ، به ترتيب زير :
1 - حكم خدا را بشنود وبه انجام آن همّت گمارد ، حكم در سخن حضرت به معنى حكمت است يعنى حكمتهاى الهى را بشنود وآنها را براي عمل به خاطر بسپارد . امام ( ع ) براي شنونده حكمت حق ، وفرا گيرندهء آن دعا كرده است اين دعا به منزلهء امر به تعليم وتعلّم است وياد گرفتن وياددادن را الزامي مىسازد بايد دانست كه تعليم وتعلّم از علم وعمل ، معناى گستردهترى دارد .
كلمهء « دعاها » ، يعنى چنان كه به أو القاء شده است آن را درك كرده بفهمد .
( 11974 - 11970 ) 2 - هرگاه به رشد وهدايت دعوت شود ، آن را پذيرفته به سوى دعوت كننده بشتابد منظور از « رشاد » هدايت وراهيابى به معاش ومعاد است ، كه به وسيله علوم وروشهاى عملي شريعت مىتوان به آنها دست يافت .
( 11979 - 11975 ) 3 - دست بدامن هدايت كنندهاى زند تا بوسيلهء أو نجات يابد . يعنى براي پيمودن راه خدا ، بايد به أستاذ راهنمايى اقتدا كند تا آن مرشد أسباب خلاصيش را از گمراهى وانحراف فرآهم كند .
امام ( ع ) لفظ « حجزة » را براي پيروى از دستورات راهنما استعاره آوردهاند .
وجه شباهت اين است كه ذهن اقتدا كننده ، در تنگناها وتاريكهاى راه خدا لزوما از روش راهنما ودستورات أو پيروى مىكند تا بتواند نجات پيدا كند چنان كه اگر