1 - چون پيامبر ( ص ) عبد اللّه است ، بندگى وعبوديّت خداوند ، موجب شده ، كه رحمت حق بر آن بزرگوار نزول يابد .
2 - رسول خداست . فرستادهء خدا بودن نوع خاصي از بندگى است وموجب رحمت وشفقت حق تعالى مىشود .
3 - با نورانيّت خود پايان بخش أنوار وحى ورسالت وأديان حق مىباشد ، داشتن اين ويژگيها آمادهگى أو را براي دريافت رحمت ، ودرجات كمال فرآهم مىآورد .
4 - راهگشاى مشكلات طريق حق وهدايت كه پس از نسخ شدن أديان گذشته پيش آمده است مىباشد . پيامبر ( ص ) نواقص أديان پيشين را برطرف ساخت وچگونگى هدايت انسانها را بيان كرد ، وبدين سبب مستحقّ رحمت خداوند شده است .
5 - پيامبر ( ص ) حق را به وسيلهء حق آشكار ساخت . منظور از واژه « حق » اوّل دين وشريعت است . ودر معناى حقّ دوّم اقوالى به شرح زير نقل شده است :
الف . مقصود از حق دوّم معجزات باشند ، يعنى پيامبر ( ص ) به وسيلهء معجزات دين را واضح وآشكار گردانيد ، زيرا به وسيلهء معجزات مىتوان دين را اثبات كرد .
ب : منظور جنگ وستيز باشد ، يعنى پيامبر به وسيلهء جهاد وكوشش دين خدا را آشكار ساخت ، ودشمنان دين را شكست داد . به مثل گفته مىشود فلان حاقّ فلانا فحقّه ، يعنى فلان شخص با ديگرى پيكار كرده مغلوبش ساخت .
در اين مثل حقّ به معناى مغلوب كردن خصم به كار رفته است .
ج : مقصود از واژهء « حق » بيان وسخن باشد ، يعنى دين را با استدلال وبرهان واضح وآشكار ساخت .
هر چند در بارهء معناى حق أقوال سه گانه فوق ذكر شده است امّا به نظر
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 428
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٢٨