چگونگى شهادت امام ( ع ) در كتب تاريخ به تفصيل نقل شده است ، پس نيازى به توضيح آن در اين مقام نيست .
( 11429 - 11398 )
- قوله عليه السلام : ملكتنى عيني : « چشمم بر من مسلّط گرديد »
كناية از ربودن خواب است .
- اين عبارت امام ( ع ) شامل استعارهاى زيبا ومجاز در تركيب است . لفظ « ملك » براي « نوم » استعاره به كار رفته است . جهت استعاره اين است : آمدن خواب وغلبه كردن آن بر چشم انسان را از انجام كار باز مىدارد ، چنان كه پادشاه بندهء خود را از انجام كارهاى خصوصي مانع مىشود ، خواب را به پادشاه تشبيه كرده ولفظ « ملك » را براي آن استعاره آورده است .
امّا مجاز بودن اين كلام از دو جهت وبه توضيح زير است :
1 - مجاز در عبارت : يعنى چشم را مجازا به جاى خواب به كار برده است ، بايد گفته مىشد خواب بر من غلبه كرد فرمودهاند : چشم بر من مسلّط شد . دليل مجاز آوردن چشم به جاى خواب مناسبتى است كه ميان چشم وخواب برقرار است . وآن بر روى هم قرار گرفتن پلك چشمها در موقع خواب است .
2 - مجاز در اسناد : يعنى نسبت دادن سلطه را به خوابى كه به جاى آن ، لفظ « عين » به كار رفته است . حرف واو در جملهء « وانا جالس » بيان كنندهء حال است . يعنى در حالي كه نشسته بودم خواب بر من غلبه كرد .
مقصود امام ( ع ) از واژهء « السنح » آشكار شدن چهرهء پيامبر ( ص ) در قوّهء خيال آن بزرگوار مىباشد ، طبق توضيحي كه قبلا داده شد .
شكايت امام از امّت وپاسخگويى پيامبر ( ص ) بيان كنندهء دو واقعيّت تلخ است : اوّل ، اندوه فراوانى كه امام ( ع ) از شركت نكردن در جهاد ، ويارى ندادن آن بزرگوار بر عليه ظالمان در دل داشت تا آنجا كه اين كوتاهى وعقب نشينى به شهادت ، آن حضرت منجر شد . دوم ، راضى نبودن پيامبر از امّت كه دستور به