( 11388 - 11372 )
قوله عليه السلام : اصرع اللّه إلى آخره
در اين فراز حضرت كوفيان را به خوار شدن وبىبهره ماندن نفرين كرده است وسزاوار نفرين بودن آنان را جهل وظلم به نفس معرّفى مىكند .
ناداني آنها به اين لحاظ بود كه حق را به اندازهء باطل نمىشناختند وبه همين دليل مورد خشم خداوند قرار گرفتند . امّا دليل اين كه باطل را خوب مىشناختند اين بود كه دنياشناس بودند ، وبه جاى فرمانبردارى از أوامر حق به دنيا وخوشيهاى آن دلبسته بودند واز آخرت غفلت داشتند .
احتمال ديگرى كه در شرح كلام امام ( ع ) : « حق را به اندازه باطل نمىشناسيد » ، مىتوان تصوّر كرد اين است : حضرت با اين عبارت به شبههء باطلى كه براي بعضي از آنان پيش آمده وبه اين بهانه كه معاوية ويارانش مسلمانند وجنگ با أهل قبله روا نيست ( ! ) از يارى امام سر باز مىزدند . اشاره فرموده باشد . ومعنى اين فراز كه : « كوفيان باطل را از حق بيشتر مىشناسند » بمعنى جهل مركّب آنان كه شديدترين نوع ناداني است مىباشد .
آخرين حدّ توبيخ ومذمّت آنان جهل بسيط ومركّبى بود كه گرفتار آن بودند . نشناختن حق ، جهل بسيط ، وتصديق باطل ، جهل مركّب ، وظلم به نفس ، از بين بردن حق بود ، كه در ميان آنها رواج داشت .
بعلاوة اين فراز سخن امام ( ع ) بر كورى از فرمان خدا وناشنوايى وعدم اجابتشان از منادى حق اشاره دارد .
اين سخن امام ( ع ) كه : « شما باطل را ، باطل نمىكنيد » ، اشاره دارد به اين كه آنها منكر را براي خود وديگران زشت نمىدانستند .