امام ( ع ) پس از توصيه به يارانش به قدم در پيش گذاشتن وبدين سبب شمشيرها را به دشمن رساندن ، نياز به تأكيد بيشترى در اين موضوع احساس كرده ، با اضافه كردن مطلب ديگرى قلب آنها را با بيان دو حقيقت قوت مىبخشد :
اوّل آن كه خداوند آنها را مىبيند وكارهايشان را زير نظر دارد . با اين عبارت كه : « بدانيد شما در معرض ديد خدا هستيد . » لفظ « ب » در بعين اللّه ، به منزله « ب » ضرب المثل معروف : أنت منّى بمرأى ومسمع ، مىباشد يعنى تو در محلّ ديدن وشنيدن من قرار دارى شخصت را مىبينم وصدايت را مىشنوم .
دوّم ، يادآورى اين نكته است كه شما همراه پسر عموى رسول خدا صل اللّه عليه وآله هستيد . اين عبارت فضيلت وبرترى آن بزرگوار را بيان مىكند ومتذكّر اين حقيقت است كه فرمانبردارى از امام ( ع ) به منزلهء فرمانبردارى از پيامبر ( ص ) وجنگ با أو جنگ با رسول خداست .
از رسول خدا ( ص ) روايت شده است كه فرمود : « يا علي جنگ با تو جنگ با من است » پس أصحاب بايد در جنگ پاى فشرده استوار بمانند ؛ بدانسان كه در راه خدا در ركاب پيامبر ( ص ) پايمردى داشتند .
( 11097 - 11084 ) 10 - « ياران من ، به هنگام شروع كارزار وهجوم بر خصم ، پياپى وبىتأنّى وسستى ، بر دشمن حمله كنيد واز فرار شرم داشته باشيد » ، كه به دو دليل فرار از جنگ زشت است .
الف : براي بازماندگان ننگ وعار است كه نياكانشان چنان زبون وخوار بودهاند ؛ آيندگان چوب اين بدنامى وذلّت را خواهند خورد . در ميان عرب فرار از جنگ امرى بسيار زشت وناپسند بوده است .
ب : فرار ، از گناهان كبيره به حساب آمده موجب عذاب آخرت مىشود .
در اين عبارت امام ( ع ) آتش را به طريق مجاز ، به جاى گناه كبيره به كار برده وفرار از جنگ را عذاب وكيفر آخرت ناميده است . با اين بيان پيروانش را ، به ياد
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 388
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٨٨