اين بيان امام ( ع ) دستور است براي در نظر گرفتن آخرين مرحلهء جنگ ، يعنى مردن ، كه مردم از آن مىترسند ، تا أصحاب حضرت ، قلب خود را بدان آرامش بخشند ، وسريعا آمادهء كارزار شوند ، زيرا عادت بر اين است كه مرد شجاع با ناديده گرفتن زندگى وپذيرفتن مرگ با شرافت ، شتابان به سوى مرگ مىرود ؛ چون نام نيك وعاقبت بخيرى را بر زندگى با ذلّت وننگ ترجيح مىدهد .
بعضي از شارحان كلمهء « سمجا » را « سمحا » قرائت كردهاند ، چون معناى هر دو واژه يكى است فرق نمىكند .
( 11123 - 11110 )
قوله عليه السلام : عليكم بهذا السّواد الأعظم إلى قوله رجلا . . .
امام ( ع ) پس از دستورات دوازدهگانه ، وبرانگيختن ياران خود بر انجام كارهاى لازم وتعيين مقصد آنها ، اجتماع مردم شام را به سواد أعظم تعبير كرده است ، چون از حيث كميّت جمعيّت انبوه وفراوانى بودند .
منظور از « رواق مطنّب » در كلام امام ( ع ) خيمهء مخصوص معاوية است .
زيرا معاوية آن روز در خيمهاى قرار داشت كه بر آن با طنابهاى فراوان قبّهء بلندى افراشته بودند وصد هزار نفر از مردم شام متعهّد شده ، پيمان بسته بودند ، كه تا پاى جان از معاوية حمايت كرده ، حفاظتش كنند .
امام ( ع ) سراپردهء عظيم معاوية را به يارانش معرّفى كرده وآنان را براي در هم شكستن آن ، با اين خصوصيّت كه شيطان در آن لأنه گرفته است ، ترغيب مىكند .
منظور از شيطان ، معاوية وبقولي عمرو عاص مىباشد . به اين دليل كه شيطان موجودى است فريبكار ، ومردم را از راه خدا باز مىدارد ، معاوية واطرافيانش داراى چنين خصلتهايى بودند . بدين مناسبت حضرت لفظ شيطان را بر آنان اطلاق كرده است . پيش از اين در معنى ومفهوم شيطان بحث كرديم
و