اين عبارات امام ( ع ) تهييج بر انجام أوامر گذشته ، وتأكيدى بر انجام دادن توبه و . . . است . انسانها را برحذر مىدارد كه مورد هجوم آرزوهاى دور ودرازشان قرار نگيرند كه موجب غفلت مىشود . غفلت وبىخبرى سبب اندوه فراوان شده ، پشيمانى زيادى را به دليل غفلتى كه داشتهاند به دنبال دارد .
توضيح بيشتر اين موضوع آن است ؛ كه پوشيده بودن مرگ از انسان ، موجب بىخبرى از آن مىشود وهرگاه بر اين غفلت وبىتوجّهى ، فريب آرزوهاى طولانى ، كه از وسوسههاى شيطانى است اضافه شود بىخبرى محض تحقّق مىيابد . وشيطان گناه را در نظر انسان ، زيبا جلوه مىدهد ، وانجام توبه را به تأخير مىاندازد . إبليس مدام مواظب وموكّل بر انسان وهمراه اوست . چنان كه سيّد أنبياء پيامبر مصطفى ( ص ) فرمودهاند :
« هيچ مولودى بدنيا نمىآيد ، جز اين كه شيطانى با أو تولّد مىيابد وهمراه اوست « 3 » . » امام ( ع ) فريب دادن را به آرزو نسبت داده است ، بدين معنا كه آرزوها انسان را فريب مىدهند ، براي روشن ساختن سخن حضرت « أمل » را تعريف مىكنيم .
أمل يا آرزو عبارت است از : ارادهء نفس بر انجام كارهاى دنيوي وبهره بردن از خوشيهاى زندگى در آيندهء حيات ، به خيال طولانى بودن عمر ، وفرصت داشتن ، براي انجام گناه ، ودر پايان توبه كردن وبازگشتن به سوى خداوند ، در صورتي كه اين ارادهء نفساني بر معاصي وسپس توبه ، از دستاويزهاى فريب شيطانى وگول زدن اوست .
از توضيح فوق روشن شد كه نسبت دادن فريب به آرزو نسبتي مجازى است . امام ( ع ) نتيجهء چنين فريب خوردگى را ، هجوم ناگهانى مرگ بر شخص
هامش
( 3 ) ما من مولود الّا ويولد معه قرين من الشيطان .