مىدارد از كليّهء رفتار وكردارى كه در آنها قصد دنيا باشد ، هر چند به ظاهر نماى آخرت را داشته باشند ، زيرا كارهاى ريايى سودى در نجات از عذاب آخرت ندارند ، وچه بسا كه موجب هلاكت نيز مىشوند روشن است كه پرداختن به أمور دنيا ، آخرت را به فراموشى مىسپارد .
( 10617 - 10580 ) 3 - مردم در دنيا گرفتار امتحان شدهاند ، « فتنه » در عبارت خطبهء به عنوان مفعول له ويا جانشين حال ، منصوب است يعنى مردم به منظور امتحان گرفتار شدهاند ، ويا معنى چنين است كه مردم گرفتار شدهاند در حالي كه بايد امتحان شوند . اين سخن امام ( ع ) شبيه كلام خداوند در آيهء شريفه است .
كلمهء « فتنه » در آيهء شريفهء
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَنَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ
« 1 » ؛ نيز همين دو حالت را دارد كه يا مفعول له ويا حال است . ما بزودى در بارهء گرفتارى دنيا واين كه چگونه دنيا فتنه است بحث خواهيم كرد .
منظور از آيهء كريمهء : ونبلوكم . . . شما را خواهيم آزمود ، اين نيست كه خداوند ، به آنچه أحوال بندگان خواهد بود آگاه نبوده وپس از خلق وآفرينش آنان را بگرفتاريهاى دنيا مىآزمايد ؛ زيرا خداوند متعال به آنچه بوده وخواهد بود ، حتّى پيش از وجود ، بر آنها واقف است چنان كه خود مىفرمايد :
وَما مِنْ غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَالْأَرْضِ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ
« 2 » ؛
ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ
« 3 » . بلكه معناى واقعي حقيقت آزمايش اين است كه چون انسان در سرشت وطبيعت انساني
هامش
( 1 ) سوره أنبيا ( 21 ) آية ( 35 ) : شما را به أمور خير وشر مىآزماييم وسپس به سوى ما باز مىگرديد .
( 2 ) سوره نحل ( 27 ) آية ( 75 ) : هيچ غايبى در زمين وآسمان نيست جز اين كه در كتابي روشن مضبوط است .
( 3 ) سورهء حديد ( 57 ) آية ( 22 ) : هيچ حادثهاى نه در زمين وآسمان ونه در درون جانهاى شما نيست جز اين كه پيش از وقوع در كتابي موجود است ، البتة اين براي خداوند بسيار آسان است .