اگر سؤال شود كه چرا امام ( ع ) از كشتن خوارج نهى فرمود ؟ با اين كه خود تعدادى از آنها را كشت به دو طريق پاسخ گفتهاند :
1 - حضرت از كشتن خوارج پس از خود بدين سبب نهى فرموده ، كه آنها به كار خود بپردازند وسرگرم خودسازى شوند ودر زمين فساد وتباهى راه بيندازند ، امام ( ع ) هنگامى دست به كشتار آنها زد كه فساد بر پا كردند وگروهى از شايستگان أصحاب آن بزرگوار را واز جمله عبد اللّه خبّاب را كشتند وشكم همسر عبد اللّه را با وجودي كه حامله بود پاره كردند ؛ ومردم را به كارهاى بدعت آميز فرا خواندند . با اين حال امام وقتي كه براي تنبيه آنها حركت كرد به اصحابش دستور داد ، تا آنها جنگ را آغاز نكنند . « شما شروع كنندهء جنگ نباشيد » امام ( ع ) دست به كشتار آنها نزد ، مگر هنگامى كه آنها جماعتى از ياران حضرت را كشتند .
2 - احتمال ديگر در پاسخ اشكال اين است . از ديدگاه أو كه امامي عادل بود ، حق را در مجازات آنها دانسته وآنها را به اعمال بدشان كيفر داد . ونهى از كشتن آنها را بعد از خود به اين سبب صادر كرد كه مىدانست حكومت به دست كساني خواهد افتاد كه مطابق موازين شرعي افراد را مجازات نمىكنند . آنها حق را نمىشناسند تا بدان عمل كنند . پس يقينا رعايت حدود الهى نمىشود .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 336
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٣٦