امّا فرمودهء حضرت كه سرانجام اينان به صورت ، دزدانى قطّاع الطريق در خواهند آمد ، اشاره به رفتارى بود كه در نهايت ، پيروان خوارج ، در أطراف بلاد أصفهان ، اهواز ، وقراء عراق انجام مىدادند . آنها زندگى خود را از غارت أموال بيت المال وكشتن اشخاصى كه مرام آنها را قبول نداشتند تأمين مىكردند .
خوارج پس از آن كه بوسيلهء مهلّب ضعيف شده ومتلاشى شدند ، دست به دزدى ، راهزنى ، آدمكشى آشكار ويا ترر مىزدند ، شرح كامل زندگى واعمال رفتارشان را در كتابهاى تاريخي بايد جست .
امام عليه السلام در بارهء خوارج فرمود
بخش سوم خطبه
لَا تُقَاتِلُوا ؟ الْخَوَارِجَ ؟ بَعْدِي - فَلَيْسَ مَنْ طَلَبَ الْحَقَّ فَأَخْطَأَهُ - كَمَنْ طَلَبَ الْبَاطِلَ فَأَدْرَكَهُ ( 10518 - 10506 ) يعني ؟ معاوية ؟ وأصحابه ( 10524 - 10519 )
[ ترجمه ]
« خوارج را پس از من نكشيد . زيرا ميان آن كه حق را مىجويد وبه اشتباه مىافتد با آن كه باطل را مىجويد وبه آن دست مىيابد ( مانند معاوية واطرافيانش ) فرق است ، ( خوارج در جستجوى حق بودند ولى به اشتباه رفته بودند در صورتي كه معاوية واصحابش حق را مىدانستند كه چيست ! امّا دنبال باطل بودند ، رياست وحكومت مىخواستند با اين كه حقشان نبود وبه آن هم دست پيدا كردند ) . »
[ شرح ]
( 10518 - 10506 ) مىگويم ( شارح ) : آن حضرت پس از خود ، كشتن خوارج را نهى فرموده است ودليل جواز قتل را باطل خواهى اشخاص دانسته وبا توضيحي كه داده ، باطل خواهى را در انديشهء خوارج نفى كرده است .
روشن است وقتي كه خواست باطل در فكر خوارج ، منتفى باشد ، جواز قتل آنها نيز منتفى است . عبارت امام ( ع ) به اين حقيقت اشاره دارد ، كه خوارج