شرح : از آنها رؤسايى با نفود قيام خواهند كرد . امام ( ع ) از ظهور وخروج آنان به عبارت « قرن » به صورت استعارهء ترشيحى تعبير فرمودهاند : « هرگاه شاخهاى از خوارج برويد ، بريده خواهد شد : كلّما نجم منهم قرن قطع ؛ نجم وقطع از ويژگيهاى گياه است كه به كناية براي بوجود آمدن واز بين رفتن خوارج استعمال شده است .
در عاقبت امر ، رذالت وبيچارگى را براي آنها پيشبينى كرده مىفرمايند :
آنها سرانجام دزدان سر راه بگيرى خواهند شد .
گروه زيادى از خوارج ، پس از آن حضرت به مقام رياست رسيدند ، زيرا آن نه نفرى كه در جنگ نهروان فرار كردند ، هر كدام به محلّى رفتند وفزونى يافتند به علاوهء اين نه نفر گروهى از همفكران خوارج در أطراف پراكنده بودند كه حضرت بر آنها دست نيافت . از آن نه نفر ، دو نفر به عمان ، دو نفر به كرمان ، دو نفر به سجستان ، دو نفر به جزيره ويك نفر به تلّ مورون رفتند . وبسرعت نوآورى در بارهء ديانت از ناحيهء آنها در همه جا پراكنده شد ، ودر نهايت به بيست گروه وفرقه تقسيم شدند . بزرگان خوارج را شش فرقه وبترتيب زير نام بردهاند .
1 - فرقهء ازارقة : پيروان نافع بن ازرق ، كه از بزرگترين فرقههاى خوارج بودند .
اين گروه از شهر بصره به قصد تصرّف اهواز خارج شدند . وبر اهواز وحومهء آن وبخشي از سرزمين فارس وكرمان ، در زمان فرمانروايى عبد اللّه زبير مسلّط شدند .
از فرماندهان خوارج ده نفر وبه أسامي ذيل به همراه نافع بن ازرق بودند .
اوّل : عطيّة بن اسود حنفي . دوّم : عبد اللّه ما خول ودو برادرش . سوّم : عثمان بن زبير . چهارم : عمر بن عمير العميرى . پنجم : قطرّى بن فجاة مازنى . ششم :
عبدة بن هلال شيبانى . هفتم : صخر التيمي : هشتم : صالح عبدي . نهم : عبد ربّه الكبير . دهم عبد ربّه الصغير .
نامبردگان با سى هزار سوار كه به همراه داشتند ، بر اهواز وأطراف آن استيلا يافتند .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 332
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٣٢