مىشود ، تا بدان حد كه اگر باقيمانده دنيا را نسبت به گذشتهء آن مقايسه كنى جز اندكى بر جاى نمانده است ، در اين عبارت امام ( ع ) كلمه « صبابه » را براي باقي ماندهء دنيا ، استعاره آوردهاند وجهت مشابهت باقي مانده دنيا ، به آب ته ظرف ، اندك بودن هر دو امر است . وسپس مىفرمايند : متوجّه باشيد كه اگر دنيا بر شما پشت كرده ، در عوض آخرت به شما روى آورده است . لازمهء سريع گذشتن دنيا ، شتابان رسيدن آخرت ، وهر يك از اين دو آرزوهاى فانى را قطع كرده ، انسان را از پيروى هواي نفس باز مىدارد . آرى روش درستكاران اين است كه هرگاه عمر را پشت كرده ومرگ را روى آورنده ببينند ملاقاة آن را سريع مىپندارند وچنين است كه مرگ را راهرو آخرت دانستهاند .
( 8893 - 8860 )
فرموده حضرت : ولكل منهما بنون . . . يوم القيامة :
« براي هر يك از دنيا وآخرت فرزندانى است . . . » از لطائف سخنان آن بزرگوار مىباشد . لفظ « أبناء » را براي خلق نسبت بدنيا وآخرت استعاره آورده است . مناسبت استعاره اين است ، كه چون از شأن فرزند تمايل وگرايش به پدر است وفرقى نمىكند كه اين تمايل وعلاقة طبيعي باشد ، يا به گمان سود بردن باشد ؛ گروهى قصد دنيا ودستهاى ميل به آخرت مىكنند . ميل هر كدام به سوى مراد ومقصودش مىباشد فرزندان دنيا رغبت به دنيا ولذّات آن وفرزندان آخرت ، خواهان آخرت وسعادت آن مىباشند . بهترين شباهت به نسبت آنچه مىخواهند واستفاده مىكنند ، شباهت فرزند نسبت به پدر است . بنا بر اين لفظ « ابن » را به دليل همين شباهت استعاره آورده است ؛ وچون قصد حضرت وأدار كردن خلق بر تلاش براي آخرت وگرايش بدان وكنارهگيرى از دنيا بوده فرمودهاند : از فرزندان دنيا نبوده واز فرزندان آخرت باشيد وسپس فايدهء اين دستور را چنين بيان كرده كه بزودى هر فرزندى روز قيامت بمادرش ملحق خواهد شد . سپس تذكر مىدهند كه : فرزندان آخرت ، يعنى آخرت طلبان وعمل كنندگان براي آن ، مقرّب درگاه حقاند وبمقاصد خود