براي هر يك از دنيا وآخرت فرزندانى است ، شما سعى كنيد از فرزندان آخرت باشيد نه از فرزندان دنيا به اين دليل كه در روز قيامت هر فرزندى بمادر خويش مىپيوندد . امروز ، روز كار است ونه روز حساب وفرداى قيامت روز حسابرسى بوده وروز عمل نيست . »
[ شرح ]
( 8837 - 8797 ) امّا شرح بيانات حضرت در اين فراز ، مقصود امام ( ع ) از بيان اين فصل ، برحذر داشتن از پيروى هواي نفس ، وآرزوى طولانى داشتن در دنياست ، زيرا اين دو ، بيشتر از هر چيز سبب هلاكت وتباهى مىشوند ، ودورى از اين دو خصلت بهترين وسيلهء خلاص ورهايى است ، چنان كه خداوند متعال مىفرمايد :
فَأَمَّا مَنْ طَغى وَآثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى وَأَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى . . . « 1 » امام ( ع ) به دنبال برحذر داشتن از پيروى هواي نفس وآرزوى طولانى ، أمور آخرت را يادآورى فرموده است .
هواي نفس عبارت از گرايش نفس امّاره ببدى است ، آنچه مقتضاى سرشتش مىباشد ، يعنى پيروى از خوشيهاى زندگى تا بدان اندازه كه از حدود شريعت خارج شود ؛ ومعناى « امل » چنان كه قبلا شرح داديم ، آن آرزوهاى طولانى است كه انجام همهء آنها يقينا مقدور نيست . بنا بر اين پيروى هواي نفس وآرزوى طولانى سعادت به حساب نمىآيد . سعادت كامل جز مشاهده حضرت حق ورسيدن بدرجات عالي رحمت ربوبي ، وتقرّب يافتن در پيشگاه خداوند ، چيز ديگرى نيست . با روشن شدن اين حقيقت ، پيروى از نفس امّاره در خواستههاى دنيويش ، وفرو رفتن در خوشيهاى از بين رونده قوىترين وسيله هلاكت ونيرومندترين بازدارندهء انسان از مقصد حق است وأو را از پيمودن راه خداوند باز
هامش
( 1 ) سورهء نازعات ( 79 ) آية ( 37 ) : آن كه سركشى نمود وزندگى دنيوي را برگزيد دوزخ جايگاه اوست وهر كس از حضور در پيشگاه پروردگارش بترسد واز هواي نفس دورى جست بهشت منزلگاه اوست .