مردم با توجه به شبهه .
( 8431 - 8424 )
اما قسم أول : شبهه آن است كه يا بظاهر حق جلوه كند
ويا در محتوا حق ودر ظاهر باطل بنمايد ويا هم به ظاهر وهم در محتوا جلوهء حق دارد . به همين لحاظ حضرت كلام را به صورت حصر بيان فرموده ولفظ انّما را آورده است .
( 8451 - 8432 )
قسم دوم : موضعگيرى مردم نسبت به شبهه موضعي دوگانه است ،
زيرا مردم يا دوستان خدا ويا دشمنان اويند . جانهاى دوستان خدا به نور يقين درخشان وبه چراغ نبوت در پيمودن راه راست روشن است . وبه وسيلهء روشنى انديشه در تاريكى شبهات هدايت شدهاند واز پرتگاههاى ناداني وهواپرستى بركنارند چنان كه خداوند متعال در اين زمينه فرموده است :
يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ بُشْراكُمُ الْيَوْمَ
. « 1 » هدايت حقيقتي است كه بايد جهت آن را رعايت وبه سمت ويژگيهاى آن حركت كرد . منظور از عبارت امام ( ع ) كه روشنى آنها در بارهء ترك شبهه ، يقين آنها وراهنمايىشان خود جهت هدايت است ، با توضيح فوق روشن گرديد . سپس مىفرمايد : ولى دشمنان خدا به چيزى ، جز گمراهى فرا نمىخوانند وبر مقصد استوارى دلالت نمىكنند . دعوت آنها گمراه كردن مردمان از راه حق است وعقايد آنان دليل قابل اعتمادي نيست .
خود مىپندارند كه به راه راست مىخوانند ولى در حقيقت شبههاى است كه از كورى ديده دلشان در نفس خود از مطالعهء نور حق وتيرگى افكارشان دارند . هر كس دعوت آنان را از روى اشتباه به گمان اين كه راه حق است قبول كند به گمراهى مىافتد .
وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ
« 2 » .
هامش
( 1 ) سورهء حديد ( 57 ) آيهء ( 12 ) : نور وروشنى مؤمنين پيش رو وسمت راست آنها در حركت است بشارت باد شما را اى مؤمنان در روز قيامت به بهشتى كه از زير درختانش نهرها جارى است .
( 2 ) سورهء نور ( 24 ) آية ( 40 ) : البتة آن كس را كه خداوند برايش نوري قرار ندهد روشنيى نخواهد داشت .