[ ترجمه ]
« من در ميان مردمى گرفتار شدهام كه نه فرمانم را أطاعت مىكنند ونه دعوتم را أجابت مىنمايند . اى بىپدران در يارى كردن پروردگارتان منتظر چه هستيد . شما نه دين داريد كه به واسطهء آن گرد هم جمع شويد ونه تعصب وغيرتى كه به انگيزهء آن بر دشمن بتازيد ! تا كي در ميان شما بپاخيزم ، فرياد يارى كشم ونداى وامددا بلند كنم وشما فرياد مرا نشنيده گيريد ، وامر مرا أطاعت نكنيد ، تا اين كه عواقب بد اين نافرمانى آشكار شود . با كمك شما مردم ، نه خونى را مىتوان طلبيد ونه به مقصودى مىتوان رسيد . هرگاه شما را به يارى برادرانتان خواندم ، صداهاى ناهنجار از خود در آوريد ، شبيه به صداى شترى كه نافش درد مىكند ؛ ودر كار جنگ سنگينى كرديد يا چونان شترى كه پشتش از زحمت بار زخم شده باشد ؛ واگر از شما گروهى از روى اجبار به يارى من برخاستند ، اندك لرزان وسست بودند ، چنان كه پندارى به زور به سوى مرگ رانده شده وآن را با چشمان خود مىبينند . »
[ شرح ]
( 8487 - 8464 ) شارح مىگويد : اين خطبه را حضرت به هنگام غارت عين تمر به دست نعمان بن بشير ايراد فرمودهاند . سبب ايراد خطبه اين بود كه معاوية نعمان بن بشير را با دو هزار سرباز براي به وحشت انداختن مردم عراق از شام گسيل داشت . نعمان در حركت به سمت عراق به نزديك محلى به نام « عين تمر » رسيد .
كارگزار آن محل در آن زمان از جانب أمير المؤمنين ( ع ) شخصي به نام مالك بن كعب أرجى بود مالك بيش از حدود صد سرباز در اختيار نداشت ، نامهاى به محضر آن حضرت نوشت وجريان را به اطلاع رساند . امام ( ع ) با دريافت نامه به منبر برآمد ، حمد وثناى الهى را به جاى آورده فرمود : براي يارى مالك برادرتان بسيج شويد - خداوند شما را هدايت فرمايد - زيرا نعمان بنى بشير با تعدادى از مردم شام كه چندان هم زياد نيستند . براي حمله به مالك در نزديك عين تمر فرود آمده است . به يارى برادرانتان بپاخيزيد ، اميد است كه خداوند كفّار را به وسيله شما از بيخ وبن بر كند . از منبر فرود آمد ، ولى مردم كوفه از آماده شدن ، خوددارى