را كه داراى ويژگيهاى خاصي باشد ، موجب پشيمانى وخسران دانسته است .
( 8159 - 8147 )
قوله عليه السلام : امّا بعد . . . النّدامة :
امام ( ع ) براي مشاور خوب چهار صفت ذكر كرد كه در صورت داشتن آن صفتها ، پذيرش نظر وى واجب ولازم است . اين ويژگيها به قرار زير است :
اوّل آن كه مشاور ناصح باشد زيرا مشاور ناصح درست فكر مىكند وانديشهاش را براي نظردهى خالص مىگرداند . ولى غير ناصح ، ناپخته نظر مىدهد ، ومشورت خواه را به ضرر وزيان دچار مىسازد .
ويژگى دوّم مشاور مهربانى اوست ، به اين دليل كه مهربانى سبب مىشود مشاور نصيحت عاقلانه كند ونصيحت درست وعاقلانه ، دقّت در كار وتأمّل وكوشش لازم در اظهار نظر را سبب مىشود . سبب اصلى در نصيحت ومهربانى مشاور ، يا ديندارى ويا دوست داشتن مشورت خواه است .
صفت سوّم مشاور ، دانشمند بودن است ، چه دانشمند با دانش خود ، مصلحت را تشخيص مىدهد وخير را در نظر مىگيرد ، بر خلاف جاهل كه همچون نابيناست ، وجهت خير وصلاح را نمىداند . پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « اگر از خردمند راهنمايى بخواهيد هدايت مىشويد وخلاف خردمند عمل نكنيد كه پشيمان مىشويد « 2 » » عبد اللّه بن حسن به فرزندش محمّد توصيه كرد : از مشورت كردن با نادان بر حذر باش ، بدانسان كه از دشمنى دشمن دانا هراسناكى ، زيرا چنانكه محتمل است فريب ونيرنگ دشمن خردمند شما را دچار خطر كند ، بيم آن هست كه مشورت با جاهل ، شخص را در گرداب هلاكت اندازد .
صفت چهارم مشاور داشتن تجربه است زيرا نظر دانشمند ، تا به محك تجربه همراه نشود ، كمال لازم را نخواهد يافت . توضيح مطلب اين كه دانشمند
هامش
( 2 ) استرشدوا العاقل ترشدوا ولا تعصوه فتندموا .