هر چند ، جهت مصلحت در امر را مىداند ، ولى گاهى ممكن است ، برخى جهات فاسد نامشخص در موضوع باشد ، كه جز با تجربهء مكرّر ، بدان آگاهى حاصل نمىشود . بنا بر اين مشورت ، بدون تجربه در بردارندهء گمان خطاست . ولذا در كتاب منثور الحكم چنين آورده شده است : « هر چيز نيازمند خرد است ، وخردمند نياز به تجربه دارد . » با روشن شدن اين واقعيّت ، كه فرمانبردارى از نظر مشاور خوب وداراى صفات ويژهء مشورت ، واجب ، ودر بيشتر موارد از جهت پيامد خير موجب خوشحالى ورستگارى مىشود مسلّم مىگردد كه مخالفت وعصيان ، نسبت به رأى ونظر چنين مشاورى اندوه وپشيمانى را به دنبال خواهد داشت .
( 8189 - 8160 ) حضرت به دنبال توصيف يك مشاور خوب مىفرمايد : « من به شما فرمان مخالفت با اين حكميّت را دادم ، شما أطاعت نكرديد » . حال با روشن كردن اين موضوع كه سرپيچى از مشورت ، مشاور ناصح دلسوز ، اندوه وپشيمانى به دنبال دارد به توضيح اين حقيقت تلخ مىپردازند كه ، آن بزرگوار در داستان حكميّت مشاور بوده ، وبه پيامد اين حادثه هم ، اشاره كرده است ، ولى فريب خوردگان ، با امام ( ع ) مخالفت كردهاند . در اين مورد مىخواهند براي كوفيان روشن كنند با وجودي كه امام ( ع ) داراى شروط لازم مشورت بوده ونظر خود را به آنها فرموده است ، آنها به نظر آن حضرت وقعى ننهاده ، وبا ايشان مخالفت كردهاند ، حال بر حسب گناهى كه مرتكب شده ومشورت را ناديده گرفتهاند طبيعي است كه دچار ندامت شوند . نخلت لكم مخزون رأيي : « گنجينهء صاف وخالص نظرم را بيان كردم » لفظ « نخل » بمعنى غربال كردن وناخالصيها را جدا كردن كناية از رأى محكم استوار وخالص وبىغش است كه از درايت واجتهاد حضرت سرچشمه مىگرفته است . جهت مشابهت اين است . چنان كه بهترين وبا صرفهترين كالاى مصرفى مثل آرد ، بيخته وغربال شده آن است ؛ نيكوترين
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 184
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٨٤