قلبى ) از متشابهات قرآن پيروى مىكنند .
الاولى . . . مقدمه اوّل اين است :
محرّمات و واجبات و مستحبات و مكروهات الى يوم القيامه باقى است و ذمه همه مسلمين نسبت به تكليف الهى مشغول مىباشد و بقاء تكليف از چيزهاى است كه شك و ترديد در آن راه ندارد و لزوم عمل به تكليف وابسته به اين است كه شارع مقدّس تكليف را براى مكلّفين تفهيم نمايد و تفهيم اكثرا به وسيله قول و گفتن صورت مىگيرد ( گرچه به وسيله كتابت و اشاره ايضا امكانپذير مىباشد ) و اكثرا قول و گفتن از لحاظ دلالت بر مراد ، ظنّى مىباشد چه آنكه مدار تفهيم بر القاء حقائق درحالىكه مجرّد از قرينه مىباشد ، استوار است و بالاخره در مورد قول و كلام احتمال تجوز و خفاء قرينه ، باقى است و لذا از قول و گفتن بيشتر از ظن بمراد ، دستگير مخاطب نخواهد شد .
منظور مرحوم سيد صدر از جمله ( اذ مدار الافهام ) تمسك به طريقه عرفيه است كه عقلاء از مردم به روش مذكور عمل مىنمايند .
( نتيجه مقدمه اول اين شد كه عمل به ظاهر كتاب جائز و لازم مىباشد )
الثانيّة : . . . ج ص 62 س 13 ق ص 38 س 11 .
مقدمه دوم : متشابه بر دو قسم است :
1 - متشابه لغوى مثلا لفظ عين مشترك لفظى است كه فرض مىكنيم داراى 6 معنا است اگر بدون ذكر قرينه معينه ، در كلامى به كار رفته باشد ، مراد از آن نامشخص است و مجمل خواهد بود .
2 - و متشابه اصطلاحى مثلا الفاظ العلماء و رقبه و اسد و غير ذلك براى ما معلوم است كه العلماء دلالت بر شمول و عموم دارد و از رقبه اطلاق استفاده مىشود و لفظ اسد براى حيوان مفترس وضع شده است و اجمال و ابهامى در الفاظ مذكور وجود ندارد و لكن متكلم اعلام نموده است كه در سخنانش غالبا از لفظ عام بدون ذكر مخصّص خاص را و از لفظ مطلق بدون ذكر دليل تقييد ، مقيّد را و از ظاهر لفظ بدون ذكر قرينه ، خلاف ظاهر را ، اراده مىنمايد .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٠٨