مطلبپنجم : ثمره نزاع در اسماء عبادات
مشهور اصوليان براى نزاع در مسمّاى اسماء عبادات و اينكه براى صحيح وضع شدهاند يا اعم ، دو ثمرهء مهم بيان كردهاند :
* ثمره اوّل :
اينكه در موارد شك در اعتبار جزء يا شرط زايد :
* بنابر قول به صحيح : مرجع أصالة الاحتياط است ؛
* بنابر قول به اعم : مرجع أصالة البراءة عن الزائد است .
زيرا :
* بنابر قول به صحيح : شكّ مذكور ، به شكّ در محصّل بعد العلم بالتكليف بر مىگردد كه مجراى أصالهء الاشتغال است و وجوب احتياط را نتيجه مىدهد ؛
* بنابر قول به اعم : به شك در تكليف زايد بر مىگردد كه مجراى برائت است و عدم اعتبار جزء و شرط مشكوك را نتيجه مىدهد .
ترتّب ثمرهء مذكور بر دو شرط توقف دارد :
1 ) اينكه تصوير جامع بر مبناى قول به صحيح منحصر در تصوير جامع بسيط باشد و گرنه بر مبناى تصوير جامع تركيبى ، بنابر قول به صحيح نيز شك در جزء و شرط زايد ، به شك در تكليف زايد برگشت خواهد نمود و مجراى برائت شده ، و ثمره منتفى خواهد شد ؛
2 ) مسّما بودن جامع بسيط ملازم با اجراى أصالة الاحتياط باشد ، و گرنه چنانچه مسمّا بودن جامع بسيط با جريان اصل برائت منافات نداشته باشد تفاوتى به لحاظ ثمره بين القولين باقى نخواهد ماند .