آيه به عنوان « شاهدان بر مردم » معرفى شدهاند و رسول اكرم ( ص ) نيز « شاهد » بر آنان معرفى شده است .
همانگونه كه در آيهء نخست ملاحظه مىكنيم هر امتى را شاهدى است كه بهوسيلهء او جايگاه كليهء افراد آن امت از نظر تقوى و ايمان و فضيلت با آن شاهد ارزيابى شده و تعيين مىگردد .
خلاصهء آنچه در اين قاعده گفتيم : اين است كه در نتيجهء رابطهاى كه در اثر وضع بين لفظ و طبيعت معنا بهوجود مىآيد ، لفظ از ذات و حاق طبيعت صرف و محض حكايت مىكند ، و در نتيجه در آنجا كه طبيعت از نظر وجودى ذات مراتب است مرتبهء اعلى مصداق اتمّ طبيعت و معيار سنجش ساير مراتب است ، و مراتب ديگر به ميزان قرب و بعد شباهت و انسجامى كه با آن مرتبهء اعلى دارند ، مرتبهء شدّت و ضعف و كمال و نقص آنها معين مىگردد ، و لذا مصداقى كه هيچگونه شباهتى با فرد اعلى نداشته باشد ، خارج از طبيعت بهشمار مىآيد و طبيعت مفهوم از آن مسلوب و او از آن طبيعت منسلخ است .
اصول فقه نوين ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: الشيخ محسن الأراكي
ص٢١٥