نخست موفق گرديد دمياط را بى هيچ مقاومتى به تصرف درآورد ( 1249 م ) . در اين هنگام سلطان مسلمانان يعنى الملك الصالح نجم الدين ايوب بيماربود و در همان سال در المنصوره درگذشت و لويى پس از آگاهى بر اين موضوع ، به قصد وارد آوردن ضربهء نهايى بر مسلمانان عازم المنصوره گرديد . در اينجا بود كه مماليك بحرى « 1 » وارد كارزارى سرنوشت ساز گشتند .
آنان اجازه دادند كه لويى در المنصوره پيشروى كند و سپس در يك حملهء غافلگيرانه سپاهش را در هم شكستند و خودش را نيز به اسارت درآوردند « 2 » .
پس از اين حادثه دوران حضور مؤثّر مماليك در صحنهء سياست مصر آغاز گرديد . آنان تورانشاه ، آخرين پادشاه ايوبى ، را به قتل رساندند و زمام امور را به شجر الدر « 3 » همسرالملك
هامش
( 1 ) . مماليك : نام سلسلهاى از فرمانروايان مصر ( 650 تا 922 ه . ق ، مطابق 1252 تا 1517 م ) بدين توضيح كه مماليكجمع مملوك به معناى غلام است . . . سلاطين مماليك مصر از غلامان ترك يا چركسى بودند كه ابتدا جزو قراولان مزدور الملك الصالح قرار داشتند . . . اولين ايشان شجرة الدر زوجهء الملك الصالح است . . . ايشان دو طبقهاند مماليك بحرى و مماليك برجى و اين دو طبقه تا نيمهء اول قرن دهم هجرى مصر و شام را تحت اداره و حكومت خود داشتند . افراد آن سلسلهها با وجود سلطنت كوتاه و جنگهاى داخلى دائمى و كشتن يكديگر ممالك خويش را به خوبى اداره مىكردند و شهر قاهره هنوز از دورهء سلطنت ايشان آثارى دارد كه نمايندهء عشق و علاقهء سلاطين مملوك به صنايع مستظرفه و بناست . مماليك علاوه بر اين مردمانى جنگاور و دلير بودند و در مقابل صليبيون عيسوى و نيز اردوهاى تاتار مقاومتهاى سخت كردند ، مخصوصاً تاتارها را كه در قرن هفتم هجرى بر آسيا استيلا يافته و مصر را طرف تهديد قرار داده بودند چندين بار مغلوب نمودند . دورهء حكومت مماليك بحرى در سال 792 ه . ق به دست مماليك برجى از ميان رفت و مماليك برجى را به سال 922 ه . ق سلاطين عثمانى از ميان برداشتند ( لغتنامهء دهخدا به نقل از طبقات سلاطين اسلام ، لين پول ، ترجمهء عباس اقبال ، ص 70 تا 75 ) .
( 2 ) . العصر المماليكى فى مصر و الشام ، عبد الفتاح عاشور ، سعيد ، دارالنهضة العربيه ، قاهره ، 1976 م ، ص 13 - 7 .
( 3 ) . شجر الدر ( فوت : 655 ه ) ، سلطان مصر ، و تنها زنى است كه در دورهء اسلامى بر مصر فرمانروايى كرده است . وىهمسر الملك الصالح ايوب بود و چون ايوب در منصوره در جنگ با لويى نهم فرانسه درگذشت ( 647 ه ) ، اين زن مرگ او را پنهان نگاه داشت تا تورانشاه ، پسر ايوب ، از بين النهرين به مصر آمد . تورانشاه به دست مماليك كشته شد و شجرالدر بر سلطنت نشست . اما امراى سوريه از به رسميت شناختن وى امتناع كردند و خليفه مستعصم جانب آنها را گرفت و عزالدين ايبك بر سلطنت انتخاب شد و شجرالدر را به زنى گرفت . ( دايرة المعارف فارسى ) .