فصل پنجم : دو سده نبرد بىامان
وَلَنْ تَرضى عَنْكَ اْليَهودُ و لَا النَّصارى حتى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُم ( بقره : 120 )
يهودان و ترسايان از تو خشنود نمىشوند تابه آيين شان گردن نهى .
تحمل اسلام به عنوان دينى كه توانست بخشهاى گستردهاى از قلمرو مسيحيت را در شبه جزيرهء ايبِرى ( اسپانيا و پرتغال ) و خاور ميانه به تصرف خويش در آورد براى مسيحيان بسيار دشوار بود . آنان هيچ گاه حاضر به پذيرش اين واقعيت نبودند و پيوسته مىكوشيدند تا سرزمينهاى از دست رفتهء خويش را باز پس گيرند ؛ اما قدرت دولتهاى اسلامى دستيابى به هر گونه توفيقى را در اين راه از آنان سلب كرده بود . در دورانى كه دولتهاى اسلامى ، هر يك در قلمرو خودش از اقتدار و يك پارچگى برخوردار بودند ، مسيحيان را توان تعرض به آنان نبود ، ولى ناتوانى اين دولتها و حاكم گشتن آشوب و پراكندگى در ميان مسلمانان و دست اندازى آنان به قلمروهاى يكديگر ، موجب ضعف همهء آنان گشت و به مسيحيان فرصت داد تا آرمان ديرينهء خويش را تحقق بخشند و ضمن بازپسگيرى قلمرو پيشين خود ، با حضور در كشورهاى اسلامى چنان ضربهاى بر پيكر جهان اسلام وارد آورند كه آثار ويرانگر آن تا به امروز نيز باقى بماند !
علل و انگيزهها
در پيدايش جنگهاى صليبى علل و عوامل چندى دخيل بوده است كه از آن جمله به علتهاى تاريخى ، دينى ، اقتصادى و استعمارى مىتوان اشاره كرد . مىدانيم كه در جنگهاى صليبى گروههاى اجتماعى گوناگون اروپايى شركت داشتهاند و به طور طبيعى همه از يك انگيزه بر