اوضاع اروپا در آستانهء جنگهاى صليبى
در بارهء وضعيت اروپا و مسيحيت غربى در آستانهء جنگهاى صليبى سخن فراوان است ، اما طرح مجموعهء آنها نه در حوصلهء بحث حاضر است و نه لازمهء آن ؛ و از آن ميان تنها به جنبه هايى كه با اين جنگها ارتباط تنگاتنگ دارد اشاره مىگردد :
1 . شكوفايى تمدن مسيحيت غربى
در حالى كه تمدن مسيحيت غربى پيش از جنگهاى صليبى حالت تدافعى داشت و پيوسته مورد تهاجم قرار مىگرفت ، اينك كه ورق به زيان امپراتورى روم شرقى برگشته بود ، وضعيت آن رو به قوت نهاده و حالت تهاجمى به خود گرفته بود . انجام اصلاحات مذهبى در مسيحيت غربى نيز بر جذّابيت آن افزوده و نيروى حياتى آن را جانى تازه بخشيده و موجب شده بود كه بسيارى از اقوام به اين مذهب بپيوندند و موجب افزايش نيروى آن گردند .
لهستان در سال 966 م يعنى يازده سال بعد از پيروزى قطعى اتوى اول ، امپراتورى ساكسونى بر مجارها ، به مسيحيت غربى گراييد . مجارها بين سالهاى 970 و 1000 م به مسيحيت غربى تغيير مذهب دادند . دانمارك در 974 م و ساير كشورهاى غربى در اواخر سدههاى دهم ويازدهم به مسيحيت غربى گراييدند .
در بعضى از اين كشورها مثل نروژ ، سوئد و هنگرى ، اين گرايش با مقاومت همراه بود .
ولى اين مقاومت فايدهاى نداشت . چون در اين زمان اعتبار مسيحيت غربى در ميان همسايگان مشرك آن بسيار بالا و انكارناپذير بود « 1 » .
2 . پيدايش ايدهء « جهاد مقدس »
در حالى كه تا حدود اوايل سدهء يازدهم مسيحيان از سوى مسلمانان در اسپانيا احساس خطر مىكردند ، اينك با در گذشت محمد بن ابى عامر ملقب به المنصور - آخرين فرمانده قدرتمند اسلامى - و تضعيف دولت اسلامى در اندلس ، اين خطر دفع گشته بود و مسيحيان توانستند سلسله جنگهايى را بر ضد مسلمانان آغاز كنند و آنها را به سوى جنوب اسپانيا باز پس بنشانند . در جريان اين نبردها پاپها نيز وارد گشته و رهبرى جنگجويان را به عهده مىگرفتند ؛
هامش
( 1 ) . تاريخ تمدن ، توين بى ، آرنولد ، ترجمهء يعقوب آژند ، انتشارات مولى ، تهران ، 1362 ، ص 530 .