قدرت دريايى را به انحصار خود در آورند و دامنهء نفوذ نيروهاى دريايى شان را تا اقصى نقاط جهان گسترش دهند .
منازعه بر سر اماكن مقدسه و جنگ كريمه « 1 »
وجود پيروان كليساهاى ارتدوكس و پروتستان در فلسطين - كه در قلمرو امپراتورى عثمانى قرار داشت - بهانهاى بود تا كشورهاى فرانسه و انگلستان از يك سو و كشور روسيهء تزارى از سوى ديگر ، در امور آن سرزمين دخالت كنند ؛ موضوعى كه به نوبهء خود زمينهء بروز جنگ كريمه را فراهم آورد .
هر يك از فرقههاى گوناگون مسيحى حاضر در فلسطين در صدد بودند تا ادارهء يكى از مكانهاى مقدس را به دست گيرند و در آنجا مراسمى ويژه برپا كنند ؛ و همين امر موجب بروز منازعه در ميان آنها مىگشت . سلاطين عثمانى نيز مىكوشيدند تا اربابان كليساهاى طرفين را متقاعد سازند كه دامنهء اختلافاتشان به خود منطقه محدود بماند و از گشوده شدن پاى نيروهاى بيگانه جلوگيرى شود . اما در سال 1829 م / 1245 ه با پشتيبانى روسيه از كشيشان ارتدوكس تعادل ايجاد شده ميان گروههاى گوناگون مذهبى به هم خورد .
تزارنيكلا ، دو صومعهء مسيحيان ارتدوكس را به منظور استفادهء آنان بازسازى كرد ( 1841 م / 1257 ه . ق ) و به دنبال آن زايران روسى به سوى اورشليم سرازير شدند . در واكنش به اين اقدام ، حكومت فرانسه به پشتيبانى از كشيشان لاتين برخاست و براى آنها امتيازهاى تازهاى تقاضا كرد . در اين ميان سلطان عثمانى مىكوشيد تا از دخالت در امور مذهبى مسيحيان خوددارى ورزد ، اما غافل از اينكه در پس اين دعاوى مذهبى انگيزههاى سياسى نهفته است « 2 » .
روسيه در مقابل امتيازات اعطا شده به لاتينها خواستار امتيازاتى براى ارتدوكسها گرديد و پس از مواجه شدن با مخالفت سلطان عبدالمجيد اوّل عثمانى - كه زير تأثير دسيسههاى
هامش
( 1 ) . شبه جزيره جنوب شوروى سوسياليستى سابق اوكرائين ، بر ساحل شمالى درياى سياه ( دايرة المعارف فارسى ) .
( 2 ) . ر . ك . تاريخ امپراتورى عثمانى و تركيهء جديد ، ج 2 ، ص 236 - 246 ؛ دايرةالمعارف فارسى ، مصاحب .