سروش اصفهانى ( 1228 - 1285 ه . )
شمس الشعرا ميرزا محمد على سروش اصفهانى شاعر قصيده سراى توانا در قرن سيزدهم هجرى است . قصايدش كه به پيروى از شاعران قصيده سراى قرن پنجم هجرى بويژه فرخى سيستانى ساخته شده است در نهايت استوارى و لطافت است . وى در بين شاعران « دوره بازگشت » به استادى ممتاز است .
آثارش علاوه بر ديوان اشعار ، عبارتند از : مثنويهاى « ساقىنامه » « الهىنامه » و « زينة المدايح » كه مجموعهاى از مدايح خاندان رسالت است .
سروش اثر منظوم ديگرى به نام « ارديبهشتنامه » دارد ، در بيان احوال رسول اكرم ( ص ) كه در حقيقت حماسهء دينى است . وفاتش در سال 1285 ه . در تهران اتفاق افتاد و در شهر مقدس قم مدفون شد . ديوانش چاپ شده است .
« * » در ستايش شير يزدان على عليه السلام
دارد دو دست ايزد دادار هر دو راست * يكدست مصطفى و دگر دست مرتضاست
هستند اين دو كاركنان خداى و بس * كاين معنى قدر بود ، آن معنى قضاست
ايزد سرشت گوهر آدم بدين دو دست * « آدم به هر دو دست سرشتم 130 » بر اين گواست
در زير اين دو دست كه نيروى ايزدند * هم جنبش ستاره و هم گردش سماست
در دامن على زن و آل على دو دست * تا آورند دست به دستت به راه راست
بيخ درخت طوبى در خانهء عليست 131 * جارى به زير سايهء او چشمهء بقاست
كردش وصىّ خويش پيمبر به روز خم * ز آواز او هنوز خم چرخ پر صداست
پيغمبر و على را يك دان و يك شناس * ذات و صفات هر دو نه از يكدگر جداست
برده به گاه زَلّت 132 ، آدم به دو پناه * خورده به روز لعنت ابليس از او قفاست
مقصود كردگار مبارك لقاى اوست * هر جا كه در كتاب مبين وعدهء لقاست
هامش
( * ) ديوان شمس الشعرا سروش اصفهانى ، به اهتمام محمد جعفر محجوب ، انتشارات امير كبير ، 1339 ش .