34 شيخ لطف اللّه اصفهانى و رسالهء اعتكافيه
شيخ لطف اللّه اصفهانى
پس از دورهء صفوى ، در نخستين مرحله ، مردم ايران توانستند با شيعيان منطقهء جبل عامل لبنان ارتباط برقرار كرده و نوعى تبادل فكرى و مذهبى برقرار كنند . اين ارتباط ، به طور طبيعى از طريق عتبات بود كه عالمانى از هر دو منطقه در آنجا با يكديگر مواجه مىشدند .
افزون بر آن ، جامعهء تازهشيعهشدهء ايران ، نياز به استمداد از نيروى فكرى شيعيان عرب داشت ، چنان كه دولت ايران نيز براى تثبيت اركان تشيع و نيز پر كردن مناصب مذهبى خود از شيخ الاسلامى و قضا و جز آن ، نياز به عالمان برجستهاى داشت كه آن زمان ، جبل عامل ، از آنان متراكم بود . به سخن ديگر ، دولت صفوى ، پس از استقرار بر اريكه قدرت ، نياز به شريعتى داشت تا جاى طريقت صوفيانه را بگيرد ؛ چه آنكه طريقت صوفيانه ، نمىتوانست كشور نيازمند به شريعت و قوانين حقوقى و فقهى را اداره كند . اين نياز سبب شد تا با دعوت شاهان صفوى و حتى بىدعوت آنان ، علماى شيعه مذهب آن ديار به ايران مهاجرت كنند و در ترويج علوم اسلامى به طور اعم و فقه و حديث شيعه به طور اخص ، بكوشند .
اين وضعيت مدتها ادامه داشت تا آن كه پس از گذشت يكى دو نسل ، نسلى از عالمان شيعهء ايرانى پديد آمد ؛ گرچه پس از آن هم ، تا مدتها ، تشيع ايران ، مديون فقهاى شيعه جبل عامل بود . نويسندهاى ضمن اعتراف به استقصاى ناقص خود ، اسامى نزديك به صد تن از مهمترين دانشمندان جبل عامل مهاجر به ايران را بر شمرده كه زبدهترين آنها شيخ بهايى اعلى اللّه مقامه است . « 1 »
يكى از عالمان مهاجر ، شيخ لطف اللّه بن عبد الكريم ميسى « 2 » اصفهانى است كه از بخت نيك او ، امروزه يكى از زيباترين بناهاى صفوى ، يعنى مسجد شيخ لطف الله به نام او شناخته مىشود .
هامش
( 1 ) . رك : المهاجر ، جعفر ، الهجرة العاملية الى ايران فى العصر الصفوى ، بيروت ، دار الروضة .
( 2 ) . نام وى در اجازهاى از او چنين آمده است : شيخ لطف الله بن عبد الكريم بن شيخ ابراهيم بن شيخ نور الدين علىّ بن شيخ عبد العالى بن شيخ احمد بن شيخ مفلح عاملى .