الفقيه ( فهرست مجلس ، ج 3 ، ص 60 ؛ ج 17 ، ص 367 ) چاپ شده است .
ترجمهء ارشاد شيخ مفيد ؛ از : محمد مسيح ( قرن يازدهم ) ( مرعشى ش 7230 ) .
اثبات الحق در ترجمهء احقاق الحق ؛ از : ؟ ( مرعشى ش 6144 ، 1121 ) .
ترجمهء نهج الحق ؛ از : ؟ در سال 1023 ( مرعشى ش 3008 ) .
حديقهء ازهار و انجمن انوار ، ترجمهء البرهان فى تفسير القرآن ؛ از : محمد كاظم بن شاه محمد تبريزى . اين اثر كه به شاه سلطان حسين صفوى تقديم شده است ، مجلد اول آن تا سورهء نساء در شعبان 1131 به اتمام رسيده است . ( مرعشى ، ش 8443 )
ترجمهء مختصر النافع از : علاء الدين احمد بن محمد قمى ( قرن 10 ، 11 ) . در پشت نسخهء اين اثر كه در كتابخانهء جامع گوهرشاد نگهدارى مىشود ( ش 1525 ) نوشته شده است كه مترجم از معاصرين شيخ بهايى و ميرداماد است . نسخهء ديگرى از آن در كتابخانهء آستان قدس ش 2716 فقه ، موجود است كه در سال 1038 كتابت شده است .
ترجمه و شرح اعتقادات صدوق ؛ از : ؟ مؤلف از سال 1063 ياد كرده كه از سفر عتبات بازگشته است . ( فهرست گوهرشاد ، 2 / 719 )
ترجمهء ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ؛ از : ؟ . مترجم بايد پيش از سال 1064 آن را ترجمه كرده باشد . ( گوهرشاد 2 / 903 ، ش 793 )
براى آشنايى با ترجمههاى ديگر اين عهد ، لازم است تا فهارس نسخ خطى كتابخانههاى مختلف و نيز ذريعه به دقت بررسى شود .
تقديمنامهنويسى در دورهء صفوى « 1 »
پس از روى كار آمدن صفويه ، اساسا دولت ( سلطان ) و ملت ( علما ) در كار ادارهء حكومت با يكديگر شريك و هم عقيده شدند . از اين پس علما مناصب ادارى و قضايى و دينى در جامعه داشته و مناسبات نزديكى با سلاطين يافتند . طبعا سلاطين صفوى به عنوان حافظان تشيع اثناعشرى ، مورد ستايش عالمانى بودند كه تا پيش از آن بارها آوارگى را در عراق و جبل عامل و ايران تحمل كرده بودند . با بهبود مناسبات ، تقديمنامهنويسى به نام سلاطينى كه براى دفاع از كيان تشيع مىجنگيدند ، رواج تمام يافت . البته سيرهء تقديمنامهنويسى در
هامش
( 1 ) . در كتاب « مقالات تاريخى » دفتر اول ، مقالهء مفصلى دربارهء تقديمنامهنويسى يا به عبارتى تصديرنامهنويسى داشتيم كه به مناسبت ، بخش مربوط به صفوى آن را در انتهاى بحث ترجمه مىآوريم . طبعا در بحثهاى مقدماتى آن كه در مقالات تاريخى چاپ شده ، نكات سودمندى دربارهء اصل موضوع هست كه اگر كسى علاقهمند باشد ، مىتواند به آن مراجعه كند . در پايان اين بحث - كه در اينجا نيز آمده - فهرست بالغ بر يكصد و سى عنوان كتاب - شامل تأليف و ترجمه - را كه به نام شاه سلطان حسين صفوى تأليف شده ، آوردهايم .