و سگان آدمخوار در اين عهد در ايران فاش شد ؛ آن سگها به هيچ شير باج ندهند و در جثّه نيز با شير نزديكاند . ( 408 )
اين زمان . . .
ملا صالح برخى از نكات ريز را كه مربوط به زمانش بوده و به گمانش پيشينهء و سابقهاى در ايران نداشته ، بيان كرده كه هر كدام به موضوعى خاص اختصاص دارد . در اينجا نمونههايى را مىآوريم :
و امروز ديوان بريد و واقعهنويسى اطراف ، در هند معمول است و در ايران متروك . و كاتب خاص ملك را اينجا واقعهنويس مىگويند . ( 261 )
در اين زمان مردم ديار ما گويند : شخص بايد سه زن بخواهد : يكى هندى و يكى عراقى و يكى ماوراءالنهرى . هندى براى مباشرت . و عراقى براى مكالمت و معاشرت . و ماوراءالنهرى براى آن كه او را پيوسته بزند تا چشم آنها بترسد . ( 245 )
اين زمان در عرب قاعده چنان است كه دختران وقت ازالهء بكارت ، صيحه كنند ؛ چنانچه همسايهها و همهء مردم بشنوند ( 243 ) .
از اين پيش مردى به زنى عاشق مىشد ، يك سال دور خانهء او مىگشت و به آن شاد بود كه كسى را بيند كه معشوق را ديده باشد ؛ اگر وصل او در مىيافت ، با هم شكايت فراق و شرح اشتياق مىكردند و اشعار مىخواندند . و امروز ، روز اول با يكديگر اشارت مىكنند و همديگر را وعده مىدهند ، و چون خلوتى مىيابند ، نه اين با او شكايت هجران مىكند و نه او با اين احوال شوق بيان مىكند ، بلكه در وقت ميان دو پاى او مىنشيند . گويا ابو هريره را بر نكاح او گواه گرفته است . ( 197 )
منجمى در اين زمان ، روز جشن سلطان حكم كرد كه واقعهاى عظيم روى دهد و سلطان را از خروج مانع بود . در اين اثنا ، تالارى كه مجلس بود بيفتاد و از امرا و مقربان دولت چند نفر هلاك شدند و چندى مجروح گشتند . و اين خبر از ثقات منقول است ( 34 ) .
در زمان سابق كاسه و طبق آش و طعام يكيك مىنهادند . و چون به كار مىبردند ، كاسه و طبق ديگر مىنهادند . و امروز در روم و عرب اين عادت باقى است ، و در ايران متروك است ( 160 ) .
امروز رأى اكثر مردم در بادنجان نيك شده است ؛ از آن وجه كه آن را با اسبابى مناسب و موافق مىپزند . و در بعضى ديار ، بسيار خوب مىشود و در حديث ممدوح گشته است .
و ليكن اطبّا ذم كردهاند ، و حال آن كه همچو ساير مطعومات به اعتبار تفاوت بلاد و طريق طبخ متفاوت مىگردد . و طعم بادنجان و آنچه به او ماند ، از قبيل زيتون ، كسبى است و در