رسالهء ديگر او در رد بر آقا جمال خوانسارى است « 1 » كه آن را به دستور استادش شيروانى تأليف كرده است . « 2 » رسالهاى از سراب هم در كتابخانهء مدرسهء آية الله خويى در مشهد موجود است . « 3 »
در كتابخانهء ملى ، مجموعهاى مشتمل بر سه رساله وجود دارد . نخست رسالهء فاضل تونى در انكار وجوب عينى نماز جمعه . پس از آن رسالهء ملا محمد سراب در رد بر آن و سپس پاسخى كه برادرزادهء ملا عبد الله تونى با نام محمد امين به ملا محمد سراب داده است . « 4 » مانند همين مجموعه ، به همين تركيب ، در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران هم موجود است . « 5 »
در ذريعه مجموعا چهار رساله از او در اين زمينه معرفى شده است . « 6 » آقاى سمامى در شرح حالى كه براى سراب آورده ، سه رساله در اين زمينه براى او ياد كرده است . نخست رسالهاى كه در رد بر رسالهء تونى ( م 1071 ) است . دوم رسالهاى عربى كه آن را در رمضان 1106 نگاشته و در شش فصل دربارهء نماز جمعه بحث كرده است . سوم رسالهاى به فارسى كه در رد بر رسالهء آقا جمال خوانسارى نوشته است . « 7 »
10 ، 11 ، 12 - القامعة للبدعة فى ترك صلاة الجمعة / عبد الله بن صالح سماهيجى ( م 1135 )
از اين كتاب نسخههايى در فهرست مجلس ، ج 7 ، ص 208 - 207 و در فهرست كتابخانهء آية الله مرعشى ج 13 ، ص 79 ، ج 23 ، ص 212 معرفى شده است . در فهرست مجلس رسالهء يادشده به اجمال چنين معرفى شده است : اين رساله داراى چهار فصل است : فصل اول در ادلهء وجوب عينى نماز جمعه از قرآن . فصل دوم در ادلهء وجوب عينى از اخبار كه ضمن آن 72 روايت نقل شده است . فصل سوم در اثبات آن از راه اجماع كه در مطاوى آن نام جمعى از علماى معاصرش و كسانى را كه در اين باب رساله نوشتهاند ، ذكر مىكند و در فصل چهارم ايرادهايى بر فاضل هندى ( م 1137 ) و ملا خليل قزوينى ( م 1089 ) وارد آورده است .
بنا بر اظهار علامهء آقا بزرگ ، او سه رساله در اين زمينه نوشته كه اولى قامعة للبدعة ، دومى
هامش
( 1 ) . حسينى ، احمد فهرست كتابخانهء آية الله مرعشى ، ج 13 ، ص 87
( 2 ) . آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 15 ، ص 67
( 3 ) . حسينى ، سيد احمد ، فهرست كتابهاى خطى كتابخانهء مدرسهء آيت الله خويى ، مشهد ، ص 46
( 4 ) . انوار ، عبد الله ، فهرست كتابخانهء ملى ج 10 ، ص 439 ، ش 1858 / ع . آقا بزرگ مانند همين نسخه را در بغداد ديده است . ( آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 15 ، ص 75 )
( 5 ) . دانشپژوه ، فهرست دانشگاه ، ج 10 ، ص 1719
( 6 ) . آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 15 ، ص 81 - 80 و نك : مدرسى ، طباطبائى ، فقه شيعه ، ص 266
( 7 ) . سمامى ، محمد ، بزرگان رامسر ، صص 140 - 141