حكم جهانمطاع شد ، آن كه چون مركوز رأى و آراى سديد و خاطر حقگزار حق بين را پيش ديد آن است كه پيوسته همّت علياى شاهى ، صرف ترويج قواعد شرع مبين و تشييد احكام طيبين و طاهرين گشته ، صيت بيدارى نواب همايون ما . . . گوش كروبيان و آوازهء شريعتپرورى ما جلوهنماى فرزانه آسمان گردد تا در اداى آن بهرهمند فيوض سبحانى و كامياب عنايت صمدانى گرديم و اوراق مجموعه اين مراحم مربوط به تعيين اماجد كرام است . . . به زيور و سداد آراسته ، در تحصيل دعاى دوام دولت اين خانواده كرامت همگى همّت خويش را مصروف در تنسيق قوانين شريعت ، جملگى نيّت خود را معطوف داشتهاند ، لاجرم بنا بر شفقت شاهانه دربارهء شريعت و افادت پناه ، فضيلت و كمالات دستگاه ، شيخ الاسلامى نظاما للافادة و الفضيلة مولانا محمد صالح تبريزى را از ابتداى نه ماه تخاقوىئيل منصب جليل القدر سامى نامى شيخ الاسلامى و پيشنمازى دار السلطنهء تبريز و نواحى را به دستورى كه با والد مشاراليه بوده ، به افادت و افاضت پناه مومى اليه شفقت فرموديم كه به واجبى به امر مزبور و لوازم آن قيام و اقدام نموده ، دقيقهاى از دقايق شرعپرورى نامرعى مگذارد .
سادات عظام و موالى كرام و متصدّيان شرعيّات و ارباب و اهالى و اصول و اعيان و جمهور مقيمان و متوطنان دار السلطنهء تبريز و نواحى و توابع ، افادت پناه مشاراليه را من حيث الاستقلال و الانفراد شيخ الاسلام و پيشنماز نافذ الاوامر و النواهى خود دانسته ، جميع مهمّات شرعيه آن ولايت را از انواع عقود و مناكحات و قسمت و مواريث و تركات و فيصل دعاوى و مرافعات و ساير عقود شرعيه و مهام ملّيه را در حضور او به فيصل رسانند .
قضات و متصدّيان شرعيات دار السلطنهء تبريز و نواحى ، قضاياى كليه را بىوقوف شيخ الاسلام مشاراليه فيصل ندهند و قبالات و اسناد و تملكات و ارجاع . . . و ايقاع صيغهء طلاق را به سجلّ و مهر او معتبر دانسته ، ضبط بيت المال و اموال غيّب و سفها و مجانين و امثال ذلك را كه خالى از ولىّ و وصىّ شرعى بوده باشد ، به رأى شرعآراى او متعلق و مربوط شناسند . متصديان جزو شرعيات و پيشنمازان و غسالان و معزفان و رفاعان و مؤذنان و عملهء موتى حسب المسطور مقرّر دانسته ، خود را به عزل او معزول و به نصب او منصوب شناخته ، دست تصدّى او را در جميع امور شرعيه قوى و مطلق دانند و از سخن و صلاح شرعى او بيرون نروند و احدى در امور متعلقه به شيخ الاسلام مدخل نسازد . وظيفهء شريعت و افادت پناه مشاراليه آن كه در ترغيب خلايق به طاعات و عبادات و منع و زجر فسقه و فجره از نامشروعات و تعمير و تنسيق مساجد و مدارس و بقاع الخيرات و اخراج اخماس و زكوات و ايصال آن به مستحقين ، سد الابواب نامشروعات و قلع و قمع بدع و منهيّات و ساير ما يتعلق بهذه الامور الجليلة ، سعى موفور به ظهور آورده ، نهايت اهتمام لازم
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٢٣١