سلطان سليم به اوج خود رسيد . « 1 » صفويان مسئله ظلم و ستمهاى حاكمان و نهادهاى مذهبى سنى را زمينهء مساعدى براى فعاليتهاى تبليغاتى دانستند و از آن به نفع نهضت خود سود بردند . فعاليت داعيان صوفى از راه آشنا كردن مردم با عقايد شيعه در قرنهاى هشتم و نهم انتشار دعوت شاه صفوى را در آناتولى آسان كرد . از زمان سفر جنيد به آسياى صغير شمار زيادى از تركمنهاى آن ناحيه با شيوخ صفويه اظهار اتحاد كردند . در مدت پنج سالى كه اسماعيل در لاهيجان بود ، يعنى از سال 900 تا 905 ه ق با مريدانش در آناتولى تماس دايمى داشت . « 2 » و خلفايى كه حلقه ارتباط شيوخ صفوى با مريدان اين خاندان بودند در سراسر آسياى صغير و سواحل رود فرات تا حلب آتش اعتقاد و ارادت مردم را به خاندان صفوى برپا مىكردند . در نتيجه صفويان با بهرهگيرى از اين زمينه معنوى و قدرت قبايل سرانجام توانستند دولت صفويه را در ايران پايهگذارى كنند .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 137 .
( 2 ) . راجر سيورى ، در باب صفويان ، ص 23 .