شاه اسماعيل اول با برخوردارى از عقايد خاص صوفيان و مقام مذهبى خود حركت تاريخىاش را آغاز كرد و به اعتبار چنين پشتوانهاى بود كه اسماعيل پس از ورود به تبريز و تاجگذارى در سال 907 ه ق شيعه امامى را بهعنوان مذهب رسمى اعلام كرد . « 1 » به همين منظور به دستور شاه اسماعيل خطبهاى به نام دوازده امام خوانده شد و اذان و اقامهء راستين نماز با عبارتهاى « اشهد ان عليا ولى اللّه » و « حى على خير العمل » مرسوم شد . شاه اسماعيل به خاطر ابراز ارادت خود به خاندان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله دستور داد تا عبارتهاى « لا إله الا اللّه » ، « محمد صلّى اللّه عليه و إله رسول اللّه » و « على عليه السّلام ولى اللّه » را روى يك طرف سكهها ضرب كنند . « 2 » شاه اسماعيل تنها به دوستى امامان عليهم السّلام و ترويج شيعه اكتفا نكرد بلكه او همپاى تولى فرهنگ تبرى را نيز ترويج كرد و چنين مقرر كرد كه پس از اتمام اذان ، تبرى و لعن بر دشمنان دين حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله و تولى بر آل او كنند . « 3 » بدين ترتيب در آغاز سلطنت شاه اسماعيل اول مذهب تابع سياست بود و در برخى از تشكيلات دولتى و مقامات سعى مىكردند از روحانيون استفاده كنند . به اين صورت تلفيق يا مشاركتى از هردو پديد آمد .
عالمآراى صفوى از دو نفر به نام شيخزاده لاهيچى و شيخ على عرب كركى بهعنوان مشاوران مذهبى شاه اسماعيل ياد مىكند . « 4 » محقق كركى كه در سال 940 ه ق وفات
هامش
( 1 ) . عالمآراى صفوى ، ص 64 .
( 2 ) . اسكندر بيك تركمان ، عالمآراى عباسى ، ج 1 ، ص 47 .
( 3 ) . جهانگشاى خاقان ، ص 149 .
( 4 ) . عالمآراى صفوى ، پيشين ، ص 518 .