كلاهى قرمز داراى دوازده ترك « 1 » بود ، در همين دوره رواج يافت و پيروان صفويه از اين به بعد با اين كلاه شناخته مىشدند و عثمانيها به تمسخر به آنها قزلباش ( سرخ سر ) مىگفتند . هسته اوليه قزلباشها در اين دوره شكل گرفت ، سپاه قزلباش متشكل از پيروان صفويه از چند قبيله تركمن بودند كه مهمترين آنها عبارت بودند از : روملو ، شاملو ، استاجلو ، قاجار ، قره مانلو ، ذو القدر ، افشار و تكلو ، اين سپاه از عوامل اصلى قدرت صفويان محسوب مىشدند . مرگ اوزون حسن و كشمكشهاى جانشينان او ( خليل و يعقوب ) باعث شد كه شيخ حيدر به بهانهء خونخواهى پدرش با عنوان جهاد بر ضد چركسهاى مسيحى ، در صدد عبور از شيروان و تسخير گرجستان برآيد . در سال 892 ه ق شاه شيروان از سلطان يعقوب آق قريونلو ، كه داماد او بود ، درخواست كمك كرد .
سپاه متحد شيروان و تركمن سپاه كوچك صوفيان را شكست داد و حيدر نيز به قتل رسيد . حيدر در حيات خود از نظر اعتقادى و نظامى تغيير عمدهاى را در فرقه صوفيه ايجاد كرد و عقايد افراطى و تعصب مذهبى را در ميان پيروان صفويه شدت بخشيد . در زمان او در برخى از ولايتهاى آسياى صغير دستهاى از شيعيان غالى ظهور كردند كه از نظر مذهبى فوق العاده متعصب بودند ، تا آنجا كه قتل سنيها را نيز جايز مىدانستند . « 2 » اين عقايد افراطى بعدها در سياست مذهبى شاه اسماعيل نقش عمدهاى ايفا كرد و عامل برخى سختگيريهاى مذهبى شد . پس از كشته شدن شيخ حيدر در جنگ با
هامش
( 1 ) . اين كلاه مخصوص دوازده تركى ، نشانه اعتقاد مذهبى به دوازده تن امام معصوم عليهم السّلام بود . ( ثابتيان ، اسناد و نامههاى تاريخى و اجتماعى دوره صفويه ، تهران ، كتابخانه ابن سينا ، 1342 ش ، ص 154 .
( 2 ) . عبد الحسين نوايى ، ايران و جهان از مغول تا قاجاريه ، ج 2 ، ص 144 .