ديگر دهقانان كه در سرتاسر خراسان پراكنده شده بودند نمىتوانستند اعضاى مؤثر اين سازمان به شمار آيند و در موضع دهقانى خودكفا باشند . تبليغ به شورش زير لفافه صوفيگرى صورت مىگرفت و رنگ تشيع داشت ، با اين حال يك طريقت مثبت و فعال درويشى كه بعدها طريقت شيخيان جورى خوانده شد و مورد انزجار حكام خراسان و زمينداران بزرگ بود ، پديد آمد . شيخ حسن جورى فعاليت فرهنگى و مذهبى خود را با يك نوع ويژگى سياسى دنبال مىكرد و با اتخاذ نوعى ايدئولوژى كه هسته مركزى و اعتقادى آن ظهور قريب الوقوع امام زمان ( عج ) بود ، افراد را براى يك قيام عمومى آماده ساخت . « 1 »
ظهور سربداران
همزمان با اقدامات شيخ حسن جورى براى يكپارچگى مردم و آماده كردن آنها براى قيام بر عليه ظلم و ستم مغولان و عوامل آنها در سال 737 يا 738 ه ق ، مريدان او در ولايت بيهق ( سبزوار ) شورش كردند و انگيزه قيام آنان نيز ظاهرا جسارت كردن چند ايلچى مغول نسبت به حسن و حسين ، فرزندان حمزه از اهالى باشتين بود . اگرچه مورخان در مورد علت و انگيزه قيام مردم همعقيده نيستند اما در مورد محل وقوع قيام همعقيدهاند .
آنچه كه صحيحتر به نظر مىرسد اين است كه چند تن از ايلچيان و مأموران صاحب ديوان ، وزير خراسان علاء الدين محمد هندو ، در سال 736 ه ق به منظور اخذ
هامش
( 1 ) . جان ماسن اسميت ، خروج و عروج سربداران ، ص 7 - 56 .