ولد شيخ احمد آقاى مير غضب سابق را جهت قرار مصالحه با ايشان رفيق گردانيد ) . « 1 »
حافظ احمد پاشا ، چاوشباشى خويش را نيز جهت قبول مدعيات اركان صلح بار ديگر روان گردانيد و از غايت خوف و هراس مقيّد به مراجعت چاوشباشى نگشته توپهاى عظيم را به دجله انداخته آنچه قابل كسر و حرق بود جمله را احتراق و انكسار داده جمله احمال و اثقال اردوى خود بجا گذاشتند و پنج شش هزار بيمار و زبون را بر بستر بيمارى به مرگ سپرده طالب راه سلامت گشتند و تخته بيگ را نيز با خود برده در گريز يكى بر ديگرى سبقت مىجست .
پادشاه جهاندار چون حال آن گروه به آن اضطرار ملاحظه فرمود رقم اشرف از عقب ايشان ارسال داشته قيد نمودند كه : « همّت والانهمت تا آنچه لازمهء مروّت و احسان بود دربارهء شما به فعل آورده از زلّات شما تجاوز نموديم ، سبب اين گريختن و تخته بيگ را مسلوب الاختيار بردن چه تواند بود ؟ به هر حال [ 498 الف ] تخته بيگ را مرخّص سازند و به هر جانب كه اراده باشد توجّه نمايند كه دانسته از زلّات ايشان گذشتيم » . در جواب اين مراسله معروض گردانيدند كه : « رخصت تخته بيگ موقوف به معاودت چاوشباشى است . هرگاه وى را اطلاق فرمايند ما نيز تخته بيگ را اطلاق خواهيم نمود » . و چون غرضى به توقيف چاوشباشى نبود وى را با گروهى كه در مدّت محاصره گرفتار گشته بودند به تصدّق فرق اشرف خليعالعذارشان اطلاق فرمودند . حافظ احمد پاشا همچنان از دهشت و خوف گريزان تخته بيگ را نيز با خود رفيق داشتند .
بالجمله پس از آن پادشاه بندهنواز جهت تخليص تخته بيگ مرتبهاى ديگر ركن الدّولة زينل خان را با فوجى از مبارزان نامدار متعاقب آن گروه مأمور گردانيد . نوّاب زينل خان با گروه انبوه بر اثر روميّه سرعت ورزيده جمعى كثير از گريختگان را ، كه اكثر بيمار و پياده بودند ، به اسيرى و قتل گرفتار و نابود مىنمودند . حافظ احمد پاشا در حال تخته بيگ را گسيل نموده ايلچى [ اى ] ديگر به استغاثه به درگاه جهانپناه ارسال داشت و مروّت و ترحّم پادشاه ذى فتوّت را شفيع ساخت و به دستورى كه در زمان رسول الثقلين - صلوات اللّه عليهم - هرگاه فوجى عاجز فوجى ديگر مىگرديدهاند سورهء مباركهء برائت را از كلام اللّه مجيد گشوده بر ممرّ عبور خصم قاهر مىگذاشتند ايشان نيز اقتفا به آن وقت نموده سوره برائت را از كلام الله مفتوح داشته بر گذرگاه زينل خان بازداشتند . نوّاب خانى از مضمون آن استفسار نموده بعد از اطّلاع رعايت ادب نموده از تعاقب ايشان عنان بازكشيد و حقيقت آن واقعه و قضيّهء افتتاح سورهء برائت بر آن منوال به درگاه عرش اشتباه
هامش
( 1 ) - د : ندارد .