عظام پرداخته بودند مىگرديد . اين چهار باغ چون از اثر فرمان قضا جريان ترتيب يافت مسمّى به عبّاسآباد گرديد .
پس از آن از عبّاسآباد ابتدا نموده خيابانى به عرض پنجاه ذرع تا درب دولت ، كه قريب به يك فرسخ مسافت است ، طرح انداخته بر حسب امر جهانمطاع خوانين و امراى عظام و وزرا و صدور و عمّال كرام ، چه كسانى كه در پايهء سرير اعلى اقامت مىنمودند و چه كسانى كه در ممالك محروسه به اقطاعات خويش مشغول بودند ، جمله از طرفين خيابان مقابل يكديگر ابتدا از عبّاسآباد نموده چهار باغات مرغوب فراخور استعداد و طباع خويش احداث فرمودند . بر باب هر باغ عمارتى مرفوع از آجر و كچ و سنگ رخام ترتيب داده سقوف و جدار آن را به كاشى الوان پرداخته بعضى به تصاوير و نقوش غرايب نگار مزيّن گردانيدند و در پيش هر عمارت در ساحت خيابان حياض عظيم به اشكال [ 403 الف ] مختلفه پرداختند . در داخل باغ نيز غايت تكلّف به قانون طراحى به عمل آورده نهال انواع اثمار غرس نمودند .
چون نهر زندهرود در وسط حقيقى اين خيابان واقع بود به امر پادشاه جهان مهندسان نادرهكار و استادان مهندس آثار قنطرهء رفيع بلند مقدار در نهايت متانت به قدر عرض خيابان بر نهر زندهرود كشيدند و اهتمام ساختن آن به عهدهء ركن الدّولة اللهويردى خان قوللرآقاسى نمودند . در عرض سه چهار سال آن بناى استوار اتمام يافته به نوعى كه تا سيّاحان سپهر بوقلمون كه در اين مركز خاك در سير هستند بدان مثابه بناى به نظر بصيرتشان درنيامده . الحقّ در هيچ زمانى از ازمنه و از هيچ زمانى از صاحب اقتدارى اين قسم بنايى از زاويهء مكوّن به ساحت بروز چهره ننموده و از كتم عدم به منصّهء وجود جلوه نكرده .
به اقبال پادشاه صاحب اقبال قنطرهاى چون منطقة البروج از وصمت اندراس مصون و چون صراط المستقيم روان را به جنّات عدن رهنمون بىستونى با چهل ستون بر دل آب و خاك استوار گشته يا قافى بر منطقهء سپهر چون جويبار مجرّه گذشته سفاين بىعدد بر قطرى از أقطار جيحون متجانب يكديگر قرار گرفته يا هيونانى كوه پيكر بر عرض جادّه از جواد عريض استقامت ورزيده . بالجمله آن قنطرهء بىنظير و عديل مشتمل بر چهل چشمه چون كوثر و سلسبيل و ما بين هر دو چشمه در جوف ستونها خانهء مربّع مشبّك احداث يافته كه به هنگام قلّت آب در تابستان معاشران ساير با سايران معاشر از تاب حرارت آفتاب بدان منازل لطافت مآب مكان گرفته از نسيمى كه از سطح آب مىوزد انتفاع مىيابند . در امتداد خيابان انهار و جداول جريان يافته بر اطراف آن اشجار صنوبر و چنار طوبى آثار با سپهر دمساز و هماواز بود . بر خيابان طرف درب دولت بر هر باب چهار باغ حوضى كوثر [ 403 ب ] مثال اتمام يافته ميخانهها و قهوهخانهها جهت معاشران مىخواره
روضة الصفويه ( فارسى ) — صفحة 761
مساهمون: ميرزا بيگ جنابدى
ص٧٦١