قرين اين مقال آن كه : چون به تأييد ملك ملكبخش ممالك [ 385 الف ] عراق و فارس و كرمان و طبرستان و آذربايجان از وجود متمرّدان پرداخته گرديد تسخير ممالك خراسان پيشنهاد همّت گيتىستان گرديده بر اين عزيمت خوانين ذوى الاقتدار و امراى نامدار و سرخيلان هر ديار را اقطاعات و ادرارات مقرّر داشته به تجهيز سپاه و تهيّهء يورش و اسباب هريك به ولايات مقطوعهء خويش توجّه نمودند ، مقرّر آن كه در اوان فصل بهار و زمان بروز لاله و ازهار ، كه نسيم نوبهارى بر كوهسار و قفار بساط شوشتر [ ى ] بگستراند و هر طرف از لاله و ريحان انجمنى پديد آيد ، جمهور سپاه اجتماع نموده صيت جهانگيرى به مسامع جهانيان رسانند .
مقارن اين عزيمت فتح و فيروزى به استقبال موكب جاه و جلال شتافته قبل از آن كه پادشاه گيتىستان بر مركب عزيمت چون آفتاب بر سپهر برين جلوهگر گردد و به نيروى اقبال بىزوال قايد اجل طبيعى عنان مركب حيات عبد اللّه خان اوزبك گرفته كشانكشانش به دار الملك مالك رسانيد . ولد وى عبد المؤمن خان بعد از فوت والد قائممقام گشته بر سرير مملكت ماوراءالنهر متصاعد گرديد . چون فىالجمله تمكّن و استقلالى در ظاهر كارش گمان برد همّت و تدبيرش چنان منقضى گشت كه امرايى را كه والدش نصب فرموده باشند همگنان را بر اثر وى به دار القرار فرستد . بعد از آن انتظام ممالك موروثى داده سپاهى گران از اقصاى تركستان و ماوراءالنهر و جند و خجند و سيحون و تاشكند و فرغانه و سمرقند و بخارا و حصار شادمان قندز و بغلان ( 266 ) و بدخشان و بلخ و طخارستان و جيحون كنار و خوارزم و خراسان جمع آورده همگى همّت بر استخلاص ايران و محاربهء پادشاه زمان مصروف دارد .
اين اخبار در دار السّلطنهء اصفهان مسموع بارگاه جلال گرديده ارادهء يورش خراسان بيشتر از پيشتر در ضمير مهر تأثير پادشاه سكندر مسير سمت ارتسام يافته [ 385 ب ] فرمان قضا جريان به احضار عساكر فيروزى مآثر موعوده به اطراف و حدود ممالك صادر گرديد و چنان مقرّر گشت كه ركن الدّولة فرهاد خان از ممالك متصرّف فيه ، كه آذربايجان و گيلان و فومن و مازندران و استرآباد و بسطام و دامغان و سمنان است ، سى هزار سوار مسلّح مكمّل ملبّس به دروع و جواشن ترتيب دهد . نوّاب مؤتمن الدّولة اللهويردى خان قوللرآقاسى نيز از ولايت فارس و اهواز و كوهگيلويه و لار و گرمسيرات ساحل بحر عمّان و بحرين و شولستان ( 267 ) و كازرون و رىشهر و بنادر عمّان و ايل الوار و اكراد سى هزار سوار بهادر كار ديده با غلامان خاصّهء شريفه ، كه در تحت لوايش به امر خاقان جهان به سر مىبردند ، سامان نمايد . همچنين گنجعلى خان از ولايت كرمان و قراحسن خان از ولايت همدان و قلمرو علىشكر و حسين خان شاملو از ولايت قم و ساير امرا از
روضة الصفويه ( فارسى ) — صفحة 736
مساهمون: ميرزا بيگ جنابدى
ص٧٣٦