ب ] صلاى عيش به اقاصى و ادانى در دادند ، نظم :
شب از روشنى برده از روز نور * شب و روز آيينه و عكس حور
چو خلد برين دلگشا منزلى * ز عشوه به هر سو بلاى دلى
به هر جانبى گلرخى مىپرست * چو شاخ گلى جام گلگون به دست
رخ ساقى از باده گلْگلْ شده * مُغَنّيش از شوق بلبل شده
نواى نى و نالهء ارغنون * ربوده ز دل صبر و از جان سكون
ز صوت خوش آيندهء پهلوى * ترنّم كنان زهره در پى رُوى
القصّه مدّتى بر اين منوال بوده در آن ايّام به سوارى و گوىبازى و قپقاندازى روز را به شب مىرسانيدند و در ليالى از افروختن شموع و مشاغل شب ظلمانى را كسوت روز نورانى مىبخشيدند .
چون بساط بزم و باده به ماهى منطوى گرديد هواى رزم و مملكت گيرى از خاطر خطير همايون سر زده در عوض مملكت خراسان تسخير دار الملك گيلان و دار المرز مازندران پيشنهاد همّت والاى پادشاه جهان گرديد ، چه كاركيا خان احمد والى گيلان بنا بر آن كه عمّ وى كاركيا ميرزا على حقّ خدمت در سلسلهء رفيع منزلت صفويّه ثابت داشت مملكت گيلان بر سبيل سيورغال ابدى سرمدى از پادشاهان عليّه مكان صفويّه بر اولاد كاركيا ميرزا على انعام سرمدى و به دستور در آن زمان آن ممالك وسيع به تصرّف وى گذاشته بودند . چون بواسطهء امراى عظام اندك فتورى و ضعفى بدين سلسلهء رفيع منزلت راه يافت كاركيا خان احمد بواسطهء ملاحظهء روزگار و دورانديشى ابواب مراسله به داراى روم مفتوح داشته به تمهيد بساط دولتخواهى ابواب مزاج گويى بر روى خويش مىگشود تا در اين ولا ، كه به يمن اقبال بىزوال بر وفق مراد و دولتخواهان و محبّان [ 376 الف ] سلسلهء بهيّهء صفويّه اعدا منكوب و مخذول گرديده مهر منجوق رايت سپهر آيت ثالث مهر و ماه گرديد ، تنبيه و گوشمال والى گيلان كاركيا خان احمد به خاطر مهر مآثر همايون قرار گرفته به انتزاع مملكتش پرداخت .
بر طبق اين ارادهء مشتمل بر افاده و بنا بر آن كه در آن وقت خراسان از حوزهء ديوان اعلى به تصرّف اوزبكيّه قرار گرفته بود رأى ملكآراى چنان متقاضى گرديد كه در عوض ممالك خراسان ولايات گيلان و طبرستان بىشركت غيرى داخل محروسهء همايون گردد . پس فرمان همايون به نفاذ پيوست كه فرهاد خان قرامانى با سپاه متعلقهء خويش به ساير امراى عظام و سران اويماقات كرام را طلب داشته متوجّه دار الملك گيلان گردد .
قبل از توجّه سپاه ، تواچيان بهرام صولت مأمور گرديدند كه از ولايت رودبار و قزوين و طالقان مردان كار اخراج نمايند كه طريق گيلان را ، كه مشتمل است بر عقبات سخت و