نيز خبر واقعهء ناگزير به مسامع هر صغير و كبير مىرسانيد . شمشير خونريز به زبان فتنهانگيز «
كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ
» « 1 » در مجامع معركهء كارزار ادا مىنمود و تفنگ مرگ آهنگ نشانهء «
يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ
» « 2 » در آن روز محشرنشان ظاهر مىفرمود .
در آن روز بلااندوز از وقت چاشت تا قريب به عصر ، از طرفين غبار فتنه و شين در هيجان آمده و از شعلهء تيغ آتشبار مبارزان خرمن حيات بسيارى از شجعان در احتراق به باد فنا منتشر مىگرديد . بالاخره نسيم مراد از مهبّ «
وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ
» « 3 » بر چمن امانى و آمال فئهء ناجيهء قزلباش وزيده ، مبشّر تقدير نواى «
رِيحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها
» « 4 » به گوش هوش مبارزان و مجاهدان دين مىرسانيد و از صرصر رعب و هراس تزلزل در اساس جمعيّت مخالفان راه يافته ، فئهء اوزبك از مضمار قتل بىانديشهء نام و ننگ گريز بر ستيز اختيار نمودند .
مبارزان قزلباشيه در ركاب قزّاق سلطان به تعاقب بهادران شتافته ، در اندك زمان نهصد نفر از اوزبكان ديو منظر را دستگير نموده و هدف تير گردانيدند . حق نظر اوغلان با معدودى چند كه در اجل ايشان تأخيرى رفته بود ، با جهان جهان خسران از آن مهلكهء [ 248 الف ] جانستان رخت نجات به مأمنى كشيد . قزّاق سلطان با رئوس مخالفان مراجعت فرموده بر اين فتح نامدار به محامد شكر پروردگار قيام نمود . پس از آن غنايم بيكران از جهات اوزبكان جمع آورده بر غازيان رستم توان سويّت نمود و كيفيّت واقعه را بر نهج وقوع به خدمت شاهزادهء عالىمقدار و خان نصفت شعار معروض گردانيده با اويس سلطان مقضى المرام به باخرز مراجعت فرمود و چند روز به آداب ضيافت و بزم عشرت قيام نموده ، پس از آن اويس سلطان به جانب هرات بر سمند نصرت و فيروزى روان گرديد و كيفيّت معركهء رزم را به مشافهت تقرير فرمود .
نوّاب محمّد خان نيز از تقرير اويس سلطان ، حقيقت محاربه و اجتهاد قزّاق سلطان را در آن باب به درگاه عرش اشتباه معروض گردانيده ، به انواع نوازشات ولد ارشد خود را ممتاز و سرافراز فرمود ، الفتح من عطيّات الودود .
هامش
( 1 ) - الرحمن : 27 .
( 2 ) - نمل : 87 .
( 3 ) - بقره : 207 .
( 4 ) - احزاب : 9 .