تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى ) — صفحة 701

مساهمون:

ص٧٠١
اخاك اخاك انّ من لا أخا له * كساع الى الهيجا به غير سلاح « 1 »
و انّ ابن عمّ المرء فاعلم جناحه * و هل ينهض البازى به غير جناح « 2 »
و قضا بلسان حال شاهزادگان « و هو انطق من لسان المقال » « 3 » اين نكته مىگفت و بر گوش زمانه اين در مىسفت .
اذا ما الدّهر جرّ على اناس * كلاكله اناخ بآخرينا « 4 »
فقل للشّامتين بنا افيقوا * سيلقى الشّامتون كما لقينا « 5 »
و در حين هبوط اختر حيات ايشان جناب شاهزادهء خورشيد طلعت « شاهرخ ميرزا » هنوز كوكب « 6 » بود و كوكب « 7 » طالعش بقاطع « 8 » نرسيده از آفت كوكب « 9 » قاطع « 10 » خصم محفوظ ماند « ان يبغ عليك قومك لا يبغ عليك القمر » « 11 »
هامش
( 1 ) - ملازم برادر خويش باش ! همانا كسى كه برادر ندارد همچون كسى است كه به جنگ شتابد بىساز جنگ . ( 2 ) - و پسر عموى مرد پس بدان ( بمانند ) بال اوست و آيا برمىخيزد باز بدون بال . ( ابيات از مسكين دارمى . جامع الشواهد ) . ( 3 ) - و آن گوياتر است از زبان گفتار . ( 4 ) - اين دو بيت در جامع الشواهد بنام فروة بن مسيك صحابى ضبط شده و ابيات قبل و بعد آن نيز آمده است ( ذيل فما ان طبنا . . . ) ليكن در عيون الاخبار ابن قتيبه ( طبع دار الكتب ج 3 ص 114 ) اين دو بيت بفرزدق است منسوبست . اما در ديوان فرزدق ديده نشد . كلاكل ، جمع كلكل بفتح اول و سوم و سكون دوم ، جاى تنگ بند اسب است و استعاره براى غير اسب نيز آيد ( لسان العرب ) اناخة ، خواباندن شتر . ( 5 ) - اين دو بيت در جامع الشواهد بنام فروة بن مسيك صحابى ضبط شده و ابيات قبل و بعد آن نيز آمده است ( ذيل فما ان طبنا . . . ) ليكن در عيون الاخبار ابن قتيبه ( طبع دار الكتب ج 3 ص 114 ) اين دو بيت بفرزدق است منسوبست . اما در ديوان فرزدق ديده نشد . كلاكل ، جمع كلكل بفتح اول و سوم و سكون دوم ، جاى تنگ بند اسب است و استعاره براى غير اسب نيز آيد ( لسان العرب ) اناخة ، خواباندن شتر . ( 6 ) - كودك نزديك بلوغ رسيده . ( ر ب ) . ( 7 ) - ستاره . ( 8 ) - قاطع آن ستاره باشد كه در استخراج كميت عمر دليل بر قطع عمر بود ( ر ك التفهيم ص 522 ) . ( 9 ) - تيغ ( ر ب ) . ( 10 ) - برنده . ( 11 ) - اگر قوم تو ترا ستم كنند ماه بر تو ستم نكند . و وجه مثل ، شرطى است كه بنى ثعلبه بر طلوع آفتاب به بامداد شب چهاردهم كردند ( ر ك مجمع الامثال ) .