و زبان حال بر حال محمد شاه مىسرود كه :
هيّجت قمقاما من القوم بطل * ليث ليوث و اذا همّ فعل « 1 »
لا يرهب الجنّ و لا انس اجل ! * و كثرة المنطق فى الحرب فشل « 2 »
و در سنهء احدى و خمسين و مائة بعد الالف « 3 » در غرّهء ماه صفر بعزم سفر شرق غرب [ 1 ] « 4 » شمال « 5 » يمين [ 2 ] « 6 » برق شمال « 7 » را كه بر نسيم جنوب طعن « هو عندى بالشّمال » « 8 » مىزد ، تقريط « 9 » و الجام « 10 » ، و از راه « قلات » « قندهار » بجانب هندوستان [ 3 ] كه صفت
« وَ إِذا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً »
« 11 » داشت اعلاء رايت دولت ظفر آيت نصرت فرجام كرد ، و از قيروان « 12 » جهان ، قيروان « 13 » موقى « 14 » روان شد
على قدر اهل العزم تأتى العزائم * و تأتى على قدر الكرام المكارم « 15 »
و تعظم فى عين الصّغير صغارها * و تصغر فى عين العظيم العظائم « 16 »
هامش
[ 1 ] - يو ، ط ، و غرب
[ 2 ] - ط ، و يمين
[ 3 ] - يو ، دوستان ، ط ، هندستان
( 1 ) - برانگيختى از قوم شجاعى را ( كه ) شير شيرانست و اگر اراده كند ، انجام دهد
( 2 ) - نمىترسد از جنيان و مردمان . آرى پرگويى در كارزار شكست است .
( 3 ) - 1151 .
( 4 ) - اسب تيزرو . ( ر ب )
( 5 ) - باد برين . ( ر ب )
( 6 ) - دست راست .
( 7 ) - سرشت ( ر ب )
( 8 ) - او نزد من پست است ( ر ك مجمع الامثال ) .
( 9 ) - عنان بر سر اسب افكندن . ( ر ب )
( 10 ) - لگام زدن .
( 11 ) - چون بنگرى آنجا را به بينى نعمتها و ملك بزرگ ( از آيهء 20 سورهء دهر )
( 12 ) - اطراف مجموعهء عالم . ( برهان ) .
( 13 ) - لشكر . ( ر ب )
( 14 ) - دلاور نيك محفوظ ( ر ب )
( 15 ) - بزرگى عزيمت وابسته به قدر خداوند عزيمت و مكرمتها به مقدار كرامت خداوند آنست .
( 16 ) - عزيمت و مكرمتهاى خرد در ديدهء مرد حقير بزرگ مىنمايد و بزرگ آن در ديدهء مرد بزرگ خوار نموده مىشود .