دشت و ملك كتمياك . پادشاه آن علاوه بر ختا بر تركستان و ايغور و مغول و تاتار و بعضى از بلاد توران حكم ميراند . محيط اين مملكت يكسال راه است . - در مدت سيصد سال بدور آن بارويى محكم از سنگ رخام كشيده و چندين كوه و تل را تراشيده ، داخل بارو كردهاند . « 1 »
( از بستان السياحه ) .
( 1374 )
ص 411 ، سطر 2 : ختن
[ خ ت ن ] ( اسم خاص ) . نام ملكى است از كشور تركستان ، كه بلدهء « ياركند » دار الملك آن است . اين ملك از مضافات ملك « ختا » و از اقليم چهارم است . بقولى مزار امام جعفر صادق در آن ديار و بين « ياركند » و « قرقز » قرار دارد . « 2 » ( از بستان السياحه ) .
[ ص 412 ]
( 1375 )
ص 412 ، سطر 4 : اورگنج
[ ا ر گ ن ج ] ( اسم خاص ) . نام شهريست بخوارزم در 45 كيلومترى شمال غربى خيوه و بر كنار يكى از شعب رود جيحون . - در صد كيلومترى شمال غربى آن خرابههاى ارگنج قديم واقع است .
به « قاموس الاعلام تركى » و « شرح آسياى مركزى » نسخهء خطى كتابخانهء ملى بشمارهء 1139 و « سرزمينهاى خلافت شرقى » رجوع شود .
[ ص 413 ]
( 1376 )
ص 413 ، سطر 16 : متنزهات
[ م ت ن ز ز ها ت ] ( اسم - جمع ) . تفريحگاهها ، تفرجگاهها ، محلهاى گردش ، مكانهايى كه انسان در آن گردش و تفريح
هامش
( 1 ) - قاموس الاعلام تركى محل آن را قسمتهاى شمالى چين يعنى نواحى منچورى و مغولستان و تركستان شرقى و قسمتى از سيبرى ذكر مىكند و مىگويد كلمه « خطا » يا « خطان » نام طايفهاى از طوايف مغول است و اين طايفه در اوايل قرن چهارم هجرى تحت فرمان « بوليجى آپواكى » تمام مغولستان و قسمتى از چين را تصرف نموده و همين وقت نام خطا را به همه اين ممالك وسيع اطلاق كردند و قريب دويست سال فرمانروائى نمودند . سپس طايفهء « بوشى » از طوايف « مانچو » بدين سرزمين حمله بردند و غالب نواحى آن را تصرف كردند . در نتيجه يكى از منسوبان خاندان « خطا » بخطهاى بشمال غربى مغولستان رفت و دولت كوچكى در آنجا تاسيس كرد . - ناحيه مزبور از جنگلهاى بسيار پوشيده بود از اينرو اين كشور كوچك را قره خطا ناميدند و در ضمن همين نام را به تمام ممالك وسيع سابق الذكر اطلاق كردند . البته بايد در نظر داشت كه گاهى كشور اخير را بنام « قره » تنها ياد كردهاند . ( از قاموس الاعلام تركى ) .
( 2 ) - اين ناحيه امروز از متصرفات روسهاست .