[ ص 306 ]
( 1138 )
ص 306 ، سطر 18 : گفتار در بيان توجه موكب منصور بجانب هندوستان :
وضع مالى ايران بر اثر جنگهاى زياد نادر و دوران هرج و مرج قبل از او به حد عجيبى خراب و بد شده بود كه نادر براى فرار از اين مضيقه مالى مىبايست دست بتاخت كشور پرثروتى چون هندوستان زند . مينورسكى بنقل از سو - لويف
Solovief
- نماينده روس مقيم اصفهان - مىگويد مادر احمد خان كه چندى بروسيه ايلچى بود درين اوقات مجبور شد تن بخدمتكارى نمايندگى روس دهد .
( 1139 )
ص 306 ، سطر 23 : صوبهدار
[ صو ب د ا ر ] ( نعت فاعلى مرخم ) . حاكم .
( از مقدمهء مجمع التواريخ ) .
[ ص 307 ]
( 1140 )
ص 307 ، سطر 10 : كمانك
[ ك ما ن ك ] ( اسم خاص ) . نام نقطهاى بوده است به - افغانستان و در چهار فرسخى قلات غلزائى . « 1 »
( 1141 )
ص 307 ، سطر 11 : مرغه
[ م ر غ ] ( اسم خاص ) . نام منطقهايست در 17 كيلومترى شمال شرق حكومت سپين بولدك قندهار .
( از قاموس جغرافيايى افغانستان ذيل كلمه « مرغه چمن » ) « 2 »
هامش
( 1 ) - در متن « چهار فرسخى آن مملكت » آمده كه بىشك غلط است زيرا مشار اليهء كلمهء « آن » در دو جلمه قبل « هندوستان » مىباشد و كمانك در چهار فرسخى « هندوستان » نيست .
( 2 ) - در قاموس جغرافيايى افغانستان اين نام « مرغه چمن » و در جهانگشا « اولنگ مرغه » آمده است از آنجا كه « اولنگ » به زبان مغولى همان « چمن » است . لذا مختصاتش در فوق براى نقطه مورد بحث جهانگشا آورده شد .
- اول : باغ ميرزا كامران پسر بابر پادشاه برادر همايون پادشاه عم اكبر پادشاه است كه در زمان ايالت خود در قندهار ساخته بود .
دوم : باغ گنج عليخان پدر على مردان خان است كه در زمان شاه عباس ماضى ساخته بود .
سوم : باغ نظر على مردان خان است كه او نيز در حكومت خود بعد از پدر در قندهار ساخته بود . »
( از مجمع التواريخ مرعشى ص 14 ) .
اگر بمندرجات قاموس جغرافيايى افغانستان ذيل كلمهء قندهار توجه كنيم مىبينم بين قندهارى كه در آنجا شرح داده شده و قندهارى كه مرعشى شرح داده است اختلاف فاحشى وجود دارد . اين اختلاف بعقيدهء حقير مؤيد اين نظر است كه قندهار قديم ( يعنى قندهار مشروح در فوق ) همانطور كه ميرزا مهديخان مىگويد بدست سربازان نادر كاملا از بين رفت و قندهار جديد بجاى آن در حدود نادر آباد بپاشد . كشميشاف نيز اين نظر را تاييد مىكند . گرچه قاموس جغرافيايى افغانستان بشدت از پذيرش اين مطلب ابا دارد .