در چهاردهم ذيقعدة الحرام بعزم استخراج و انتزاع ممالك ، كه در تصرّف روميّه و روسيّه مىبود ، رايات نصرتآيات ظفرطراز از خطهء شيراز بجانب اصفهان اهتزاز يافت . در منزل آسپاس 931 ، من محال ايزد خواست 932 ، چاپار اصفهان وارد و خبر بهجت اثر ولادت نوباوهء بهارستان دولت و اقبال شاهرخ ميرزا ، خلف ارجمند شاهزاده رضا قلى ميرزا را رسانيد ، كه روز يكشنبه دوازدهم « 1 » شهر شوّال مطابق هزار و صد و چهل و شش هجرى ، بعد از انقضاى سه ساعت و كسرى از بطن مطهّر مخدّرهء سرادق سلطنت ، فاطمه سلطان بيگم بنت خاقان شهيد شاه سلطان حسين بردّ الله مضجعه ، قدم بعرصهء وجود گذاشته ، از وزيدن نسيم بهجت شميم 933 اين مژده روحپرور گلهاى رنگارنگ نشاط و شكوفههاى شگفتگى و انبساط در حدائق دلها شكفته گشت . مؤلّف اين تاريخ در حين وصول اين نويد دلپذير ، فى الفور در حضور اقدس خديو بىنظير ، مستقبل حال فرخنده مآل آن غصن برومند حديقهء اقبال را به قرآن مجيد تفال نموده ، اين آيه آمد .
وَ كَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَ لِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحادِيثِ وَ اللَّهُ غالِبٌ عَلى أَمْرِهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ »
« 2 » و حسب الفرمان اقدس بضبط آيهء مباركه مأمور شد ، و از منزل مزبور در كمال بهجت و سرور نهضت كرده ، در بيست و پنجم ذيعقده اصفهان را مقرّ كوكبهء جهانگشا ساختند .
اهالى اصفهان بگرمى هنگامهء نشاط پرداخته : ميدان نقش جهان و راسته بازار 935 آن خطّهء ارمنشان را از دروازه خواجو 934 الى طوقچى 936 بچراغان و آيينبندى بساط گلدوزى كشيدند ، اهل نغمه و ارباب طرب در هر جا فوج فوج مشغول رامشگرى گرديده و رونقشكن بازار زهره و مشترى گشتند . در آن اوان عبد الكريم افندى قاضى عسكر روم ، كه در محاربهء توپال عثمان پاشاى سرعسكر دستگير و نعش پاشاى مزبور بمصحوب او
هامش
( 1 ) - در نسخهء « ب » و « و » : « پانزدهم »
( 2 ) - سورهء 12 ، آيهء 22 ، معنى : « و همچنين جا داديم مر يوسف را در زمين و آموزانديمش از تعبير خوابها و خداست غالب بر امرش و ليكن بسيارى مردمان نميدانند . »