پيشگاه نظر ساخته ، مورد جوائز و عطا گرديدند . روز ديگر كه موكب جهانگشا در شرف نهضت « 1 » بود ، بعرض و الا رسيد كه عبد الرحمن پاشا ، حاكم همدان ، سرمايهء زندگى را مغتنم شمرده « 2 » ، با عساكر روميه سباى و جريده بيرون رفته است . مركب فيروزىنشان از تويسركان وارد همدان گشته جميع اسباب و اثاثه و توپخانه و قورخانهء روميه را ، كه در شهر مانده بود ، بحيطهء ضبط درآوردند . ده هزار نفر متجاوز اسير ، كه روميه از ولايات عراق و آذربايجان بدست آورده بودند ، درينوقت فرصت بردن نيافته خلاصى يافتند . خديو جهانگير امناى سليم النفس 616 تعيين نموده ، همگى را جمع ، و دامن عفتشان را از آلايش لوث نگاه بيگانگان و دست تصرف متجنده صيانت كرده ، مرخص ساختند ، كه روانهء اوطان خود شوند . اما عبد الرحمن - پاشا بعد از تخليهء شهر از بيم آفت و فرط مخافت 617 از همدان تا سنندج ، كه بيست فرسخ راه است ، در يك شب طى كرده ، از همان راه نزد احمد پاشا والى بغداد شتافته ، اكراد اردلان در حين عبور او سر راه بر او و عسكر روميه گرفته ، پانصد نفر سرو زنده از ايشان بدست آوردند و رؤوس مقتولين با گرفتاران در همدان * ملحوظ نظر عاكفان 618 دربار عظمت مدار گرديد « 3 » * .
روميه سنندج را ترك كرده ، از آن بوم و بر تحاشى 619 جستند . بعد از پنج يوم كه كوكبهء عزّ و احتشام در همدان مقام داشت ، خبر شكست حسينقلى خان زنگنه حاكم كرمانشاهان ، كه از بروجرد بتسخير آنجا مأمور شده بود ، رسيد .
توضيح اين مقال آنكه : حسينقلى خان از سمت كوهستانات همهجا از خلاف جاده ، عازم كرمانشاهان ، و در دو فرسخى قلعه ، حسن پاشا نامى ، كه حاكم آنجا بود ، با عسكر روميه بمقابله پرداخته ، بر حسين قلى خان
هامش
( 1 ) - در نسخهء « و » : « عازم حركت بود . »
( 2 ) - در نسخهء « ح » : « عمر دوباره را مغتنم شمرده . »
( 3 ) - در نسخهء « ح » عبارت بين دو ستاره چنين است : « از نظر حضرت ظل اللهى گذرانيد . »