تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جامع التواريخ ( تاريخ بنى اسرائيل ) ( فارسى ) — صفحة مقدمهء مصحح 31

مساهمون:

صمقدمهء مصحح ٣١
به يمن وضعيّت و روشى كه رشيد الدّين يهودى تغيير مذهب داد و براى ثبت الفباى عربى ، ولى نه الفباى عبرى ، از آن استفاده كرد ، اثر او ، از سرنوشت بقيّهء ادبيّات يهودى - فارسى ، يعنى انزوا و قرنها فراموشى ممتد در داخل و خارج از ايران بر كنار ماند . 30 اين وضعيت به خصوص براى اثر مولانا شاهين از شيراز ، بزرگترين شاعر اين نوع ادبيات و يكى از همعصران جوان‌تر رشيد الدّين 31 ، صادق است . منظومهء بزرگ او كه در نيمهء اوّل قرن 14 م . سروده شده و از چهار كتاب شعر در شرح و توصيف
Pentateuch
تشكيل شده است 32 ، همان ويژگيهاى شاخصى را داراست كه ما توانستيم در بررسى « تاريخ بنى اسرائيل » به اثبات رسانيم ، يعنى شناخت كامل از انجيل ، سنّت خاخامى و حتّى استفاده از روايات اسلامى . به اين ترتيب اثر خلّاقانهء بزرگ شاهين به صورت تالى شاعرانهء واقعى اثر تاريخى رشيد الدّين درمىآيد ، هر دو به شيوهء خود يادمانى منحصربفرد براى گذشتهء يهود بنا مىكنند ، رشيد الدّين به عنوان مورّخ ، و شاهين كه استادانه پيرو الگوى بزرگ خود فردوسى بود ، به عنوان حماسه‌سرا . دو شخصيّتى كه ستايش پرشور از موسى ، آنان را به يكديگر پيوند مىداد و به آنان روح مىبخشيد . اثر منحصربفرد رشيد الدّين درست مانند ديگر بخش‌هاى تاريخ عالم او ، پس از وى فقط در نسخه‌هايى از دورهء تيمورى و در چارچوب اثر اقتباسى بزرگ حافظ ابرو ( د : 1430 ) بدون تغيير باقى ماند . حتّى هم‌عصر و تلخيص كنندهء جوانتر رشيد الدّين ، بناكتى ( د : 30 / 1329 ) نيز در تاريخ عالم خود كه به سال 1317 نوشته شد ، فقط تا آن‌جا به سرمشق بزرگ خود وفادار مىماند كه براى تاريخ يهود مكانى مستقل قبل از تاريخ فرنگ قائل شود . اما بناكتى از نظر محتوايى كلّ اثر را برمبناى روايات اسلامى شكل داد ،